علت گاز گرفتن پرنده چیست؟ واکنش درست و آموزش بدون تنبیه
وقتی پرنده گاز میگیرد، دست را با تکان شدید عقب نکشید و او را تنبیه نکنید؛ آرام بمانید و نزدیکترین جای امن را برای پایینآمدنش پیدا کنید. بعد به موقعیت پیش از گاز نگاه کنید: گاز داخل قفس، هنگام لمس یا وقت بالا آمدن روی دست، هرکدام پیام متفاوتی دارد و یک راهحل واحد برای همه آنها وجود ندارد.
فهرست محتوا
پیش از گاز، زبان بدن پرنده را بخوانید
گازگرفتن اغلب نخستین هشدار نیست. عقبرفتن، سفتشدن بدن، بازکردن منقار، خمشدن به جلو، دورکردن سر یا تلاش برای رفتن به سمت دیگر نشیمن میگوید پرنده به فاصله بیشتری نیاز دارد. در بعضی طوطیها تغییر سریع اندازه مردمک یا بازشدن دم هم با هیجان زیاد همراه است، اما هیچ نشانهای را جدا از موقعیت تفسیر نکنید.
اگر با دیدن هشدارهای آرام کمی عقب بروید، پرنده یاد میگیرد برای شنیدهشدن لازم نیست محکم گاز بگیرد. دستبردن دوباره برای «امتحانکردن» یا خیرهشدن به پرنده معمولاً فشار را بیشتر میکند و اطلاعات تازهای به شما نمیدهد.
اگر داخل یا روی قفس گاز میگیرد
دست داخل قفس ممکن است برای پرنده به معنی ورود به محل امنش باشد، بهویژه وقتی دست به سمت ظرف، اسباببازی محبوب یا گوشهای شبیه لانه میرود. برای تعویض آب و غذا زمان آرامتری را انتخاب کنید و حرکت دست را آهسته و قابلدیدن نگه دارید. اگر امکان دارد، ابتدا از پرنده بخواهید به نشیمن دیگری برود و بعد ظرف را بردارید.
گاز روی سقف قفس هم همیشه «قلمروطلبی» نیست. شاید پرنده نمیخواهد بازی تمام شود یا از نزدیکشدن دست بالای سرش میترسد. بهجای دنبالکردن او با دست، یک چوب نشیمن ثابت را جلوی پایش بگیرید و پایینآمدن آرام را تشویق کنید.
اگر هنگام بالا آمدن روی دست گاز میگیرد
ممکن است مرحله تمرین برای پرنده سخت باشد یا دست هنوز برایش امن نشده باشد. یک چوب نشیمن محکم با قطر مناسب را کمی پایینتر از سینه و جلوی پاها نگه دارید، بدون اینکه آن را به بدن فشار دهید. نزدیکشدن به چوب، گذاشتن یک پا و سپس هر دو پا را جداگانه با یک تشویقی کوچک تمرین کنید.
جلسه را کوتاه نگه دارید و فرمان را پشت سر هم تکرار نکنید. پس از بالا آمدن، گاهی اجازه دهید پرنده دوباره به جای قبلی برگردد تا یاد نگیرد هر بار آمدن روی دست یا چوب به معنی پایان آزادی است. وقتی روی چوب نشیمن با آرامش همکاری کرد، میتوان دست را بهتدریج و از فاصلهای که نگرانش نمیکند وارد تمرین کرد.
اگر هنگام نوازش یا تماس گاز میگیرد
همه پرندهها نوازش را دوست ندارند و حتی پرنده اجتماعی ممکن است فقط در زمان خاصی تماس را بپذیرد. دست را از روبهرو و در دید او نزدیک کنید و مکث کنید. اگر سرش را برای نوازش پایین آورد، تماس کوتاه روی سر و گردن کافی است؛ اگر دور شد یا بدنش سفت شد، ادامه ندهید.
لمس پشت، زیر بال یا نزدیک دم در طوطیسانان میتواند تحریک هورمونی را بیشتر کند. واکنش شدید هنگام لمس یک نقطه مشخص نیز ممکن است از درد باشد، نه بدخلقی. در این حالت همان ناحیه را دوباره فشار ندهید.
هنگام گازگرفتن چطور دست را امن عقب بکشیم؟
اگر پرنده فقط هشدار کوتاهی داد، حرکت را متوقف کنید و دست را آهسته دور کنید. اگر روی دست شما نشسته و منقار را رها نمیکند، دست را تکان ندهید و تعادلش را به هم نزنید؛ او را آرام به یک نشیمن محکم نزدیک کنید تا بتواند قدم بگذارد. صورت را از محدوده منقار دور نگه دارید و با دست دیگر پرنده را نگیرید، مگر در وضعیت اضطراری.
برای پرندهای که روی شانه میرود اما نزدیک صورت گاز میگیرد، فعلاً دسترسی به شانه را متوقف کنید و جابهجایی روی دست یا چوب نشیمن را در ارتفاع پایینتر تمرین کنید. این کار تنبیه نیست؛ فقط تا وقتی واکنش پرنده را بهتر میشناسید، فاصله ایمن ایجاد میکند.
یک موقعیت واقعی را مرحلهبهمرحله حل کنید
فرض کنید پرنده هر عصر وقتی باید به قفس برگردد، دست را گاز میگیرد. شاید دست برای او نشانه پایان بازی شده باشد، نه اینکه ناگهان شما را دوست نداشته باشد. در ساعتی که عجله ندارید، چند بار از او بخواهید روی چوب نشیمن بیاید، تشویقی بگیرد و دوباره به محل بازی برگردد. سپس بعضی نوبتها او را تا در قفس ببرید، تشویقش کنید و دوباره بیرون بیاورید.
وقتی ورود به قفس همیشه پایان تفریح نباشد، ممکن است مقاومت پرنده کمتر شود. خوراک موردعلاقه یا یک سرگرمی امن را نیز میتوانید پس از ورود در قفس بگذارید. اگر پرنده هشدار میدهد، تمرین را آسانتر کنید؛ گرسنه نگهداشتن برای گرفتن نتیجه سریع درست نیست.
این واکنشها مشکل را بدتر میکنند
ضربهزدن به منقار، فوتکردن در صورت، فریاد، پاشیدن آب، انداختن پرنده روی زمین یا پوشاندن قفس بهعنوان مجازات، ترس و دفاع را بیشتر میکند. پایینانداختن ناگهانی دست برای برهمزدن تعادل نیز خطر افتادن دارد و اعتماد را خراب میکند. خیرهشدن و تلاش برای نشاندادن «سلطه» راه آموزش پرنده نیست.
واکنش نمایشی ممکن است برای بعضی پرندهها به توجه جذاب تبدیل شود. هدف این نیست که درد را نادیده بگیرید؛ موقعیت را کوتاه و آرام تمام کنید، از خودتان محافظت کنید و بعد علت را در زمان و مکان وقوع گاز جستوجو کنید.
چه زمانی پای سلامت پرنده یا زخم انسان در میان است؟
گازگرفتن ناگهانی در پرندهای که قبلاً چنین رفتاری نداشته، بهویژه همراه با کماشتهایی، تغییر مدفوع، خوابآلودگی، تورم یا حساسیت به لمس، نیاز به بررسی دامپزشک پرندگان دارد. اگر گازها شدید و تکراریاند، پس از رد درد و بیماری از فردی کمک بگیرید که با آموزش بدون تنبیه پرندگان کار میکند.
اگر پوست انسان شکافته شد، محل را با آب روان و صابون بشویید، خونریزی را با فشار ملایم و مستقیم کنترل و روی زخم را تمیز نگه دارید. زخم عمیق، خونریزی بندنیامده، گاز نزدیک چشم یا دست، بیحسی، محدودشدن حرکت، یا قرمزی و تورم روبهافزایش نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. درباره واکسن کزاز و شرایطی که ایمنی بدن را کم میکند نیز اطلاعات درست را به پزشک بدهید.
