اسباببازی امن برای پرنده؛ خطر نخ، فلز و قطعات ریز
برای انتخاب اسباببازی امن پرنده، فقط به برچسب «مخصوص پرنده» اعتماد نکنید. اندازه حلقهها، نخهای آزاد، جنس فلز، استحکام اتصالها و قطعاتی را که ممکن است جدا و بلعیده شوند از نزدیک ببینید. وسیلهای که روز اول سالم است ممکن است بعد از چند ساعت جویدن خطرناک شود؛ به همین دلیل یک نگاه کوتاه روزانه بهاندازه انتخاب اولیه اهمیت دارد.
فهرست محتوا
اسباببازی را از نگاه همان پرنده بررسی کنید
وسیلهای که برای مرغ عشق مناسب است لزوماً برای عروس هلندی، کاسکو یا ماکائو امن نیست. قدرت منقار، اندازه سر و پا و شیوه بازی هر پرنده فرق دارد. بعضی پرندهها کاغذ را آرام ریشریش میکنند و بعضی دیگر در چند دقیقه قطعه پلاستیکی یا بست فلزی را میشکنند. پیش از نصب، اسباببازی را با دست بکشید، بچرخانید و همه اتصالهایش را لمس کنید تا بخش لق، لبه تیز یا شکاف پنهان پیدا شود.
به مسیری که پرنده روی وسیله طی میکند هم دقت کنید. آیا میتواند بدون گیرکردن بال و دم بالا برود؟ آیا پس از آویزانکردن وسیله، شکافی میان آن و میله قفس ایجاد میشود که سر یا گردن پرنده در آن گیر کند؟ هیچ اندازه ثابتی برای همه پرندهها وجود ندارد؛ معیار این است که سر وارد حلقه نشود و پنجه یا ناخن نیز میان شکافها گیر نکند.
حلقه، شکاف و قطعه کوچک کجا خطر میسازند؟
حلقه باز، زنجیر با دهانه گشاد، گیره فنری، زنگولهای که قطعه داخلی آن جدا میشود و مهرهای که پرنده میتواند آن را بشکند، از نقاط پرخطرند. قطعات باید آنقدر بزرگ و محکم باشند که در دهان پرنده جا نشوند. اگر با فشار انگشت قطعهای جدا میشود، روی امنماندن آن زیر منقار حساب نکنید.
قسمت پشت اسباببازی، محل گرهها و نقطه اتصال به قفس را هم ببینید. سیم بیرونزده، منگنه، سوزن، بست نیمهباز یا پیچ لق ممکن است از روبهرو دیده نشود. اتصال پیچدار باید کامل بسته شود و در بررسی روزانه دوباره کنترل شود، چون برخی طوطیها بهخوبی میتوانند آن را بچرخانند و باز کنند.
طناب سالم با نخ آزاد فرق دارد
طناب طبیعی و سالم میتواند برای بالارفتن و بازی مناسب باشد، اما وقتی بافت آن باز میشود، رشتههای آزاد ممکن است دور پا بپیچند یا بلعیده شوند. رشته بلند میتواند گردش خون انگشت یا پا را مختل کند. پرندهای که الیاف را میجود و میبلعد نیز نباید به طناب ریشریش یا پارچهای که نخهایش بیرون زده دسترسی داشته باشد.
هر روز زیر و پشت طناب را نگاه کنید و با انگشت روی بافت آن بکشید. بیرونزدن چند رشته بلند، نازکشدن بخشی از طناب یا پیداشدن تودهای از الیاف در کف قفس یعنی وقت خارجکردن وسیله رسیده است. نخ را کوتاه نکنید و همان اسباببازی را برنگردانید؛ بافت ضعیفشده دوباره باز میشود و ممکن است بخش آسیبدیده دیگری هم داشته باشد.
فلز، زنگوله، رنگ و چسب را جدی بگیرید
برای زنجیر و اتصالها، فلز با جنس مشخص و مقاوم در برابر خوردگی انتخاب کنید. استیل ضدزنگِ باکیفیت معمولاً انتخاب مطمئنتری است. فلز گالوانیزه یا دارای روی، قطعات لحیمشدهای که ممکن است سرب داشته باشند، فلز ناشناس و هر بخش زنگزده یا پوستهشده را در دسترس منقار نگذارید. پرنده فقط سطح فلز را لمس نمیکند؛ ممکن است پوشش آن را بتراشد یا قطعه کوچکی را ببلعد.
رنگ نباید با جویدن یا خیسشدن جدا شود و چسب نیز نباید در لبهها پیدا باشد. عبارتهایی مانند «طبیعی» یا «بدون ضرر» روی بسته، جای مشخصبودن جنس مواد را نمیگیرد. اگر فروشنده یا سازنده نمیتواند نوع فلز، رنگ یا چوب را روشن بگوید، وسیله دیگری انتخاب کنید. زنگولهای که زبانه آن بهآسانی جدا میشود یا شکافی دارد که ناخن در آن میماند نیز مناسب نیست.
چه موادی برای جویدن و خرابکردن مناسبترند؟
جویدن و پارهکردن برای بسیاری از پرندهها رفتار طبیعی است؛ هدف، پیداکردن چیزی «نابودنشدنی» نیست. چوب تمیز و بدون رنگ از گونهای که برای پرندگان بیخطر شناخته شده، کاغذ ساده، مقوای بدون منگنه و نوارچسب و وسایل خوراکجوییِ محکم گزینههای بهتریاند. شاخهای را که نوع درخت، تماسش با سم یا آلودگی آن را نمیدانید از بیرون خانه وارد قفس نکنید.
در اسباببازی خوراکجویی، یعنی وسیلهای که پرنده برای بیرونآوردن غذا با آن کار میکند، نخست راه رسیدن به غذا را ساده نگه دارید. مقدار غذایی را که داخل آن میگذارید از سهم روزانه کم کنید. غذای تازه یا مرطوب نباید آنقدر در وسیله بماند که فاسد شود. اسباببازیهای قابل شستوشو را طبق جنسشان تمیز و کاملاً خشک کنید؛ راهنمای تمیز کردن امن قفس و وسایل پرنده درباره شوینده و آبکشی توضیح بیشتری میدهد.
جای نصب و معرفی وسیله تازه مهم است
قفس را با اسباببازی پر نکنید. پرنده باید بتواند بین نشیمنها حرکت کند، بالهایش را باز کند و بدون برخورد به وسیله به ظرف آب و غذا برسد. اسباببازی سنگین را بالای ظرف یا درست کنار محل خواب نصب نکنید و وسیلهای را که تاب میخورد در مسیری نگذارید که پرنده هنگام ترس یا پرواز کوتاه به آن برخورد کند. برای چیدمان کلی، راهنمای انتخاب محل و فضای امن قفس پرنده را هم ببینید.
بعضی پرندهها از وسیله تازه میترسند. آن را ناگهان کنار نشیمن محبوب یا محل خواب آویزان نکنید. ابتدا چند روز بیرون قفس و در فاصلهای بگذارید که پرنده آرام بماند، سپس با توجه به واکنش او نزدیکترش کنید. اگر بدنش را عقب میکشد، بیحرکت میماند یا از غذا دور میشود، سرعت معرفی را کمتر کنید؛ مجبورکردن پرنده به نزدیکشدن، بازیکردن را به تجربهای ترسناک تبدیل میکند.
بازرسی روزانه؛ همان چیزی که دیروز سالم بود
یک عروس هلندی را تصور کنید که چند روز با تاب طنابی بازی کرده است. صبح، ظاهر تاب از روبهرو طبیعی به نظر میرسد، اما پشت گره رشتهای بلند بیرون آمده و هنگام بالارفتن دور یکی از انگشتها میافتد. لازم نیست صبر کنید تا پا واقعاً گیر کند؛ همان رشته کوچک برای خارجکردن کل وسیله کافی است.
هنگام عوضکردن آب یا کاغذ کف قفس، اسباببازیها را نیز از چهار جهت ببینید. دنبال نخ آزاد، ترک، لبه تیز، قطعه گمشده، تغییر رنگ فلز، بوی غیرعادی و فضله یا غذای مانده بگردید. اگر بخشی کم شده و پیدایش نمیکنید، احتمال بلع را جدی بگیرید. تاریخ نصب وسیله را یادداشت کنید، اما به عمر اعلامشده روی بسته تکیه نکنید؛ میزان فرسودگی را خود پرنده تعیین میکند.
اگر پرنده گیر کرد یا قطعهای را بلعید
اگر پا یا گردن پرنده گیر کرده است، او را نکشید. ابتدا بدن و خود اسباببازی را ثابت نگه دارید تا پیچش بیشتر نشود. فقط وقتی اتصال یا رشته را ببُرید که محل بدن کاملاً دیده میشود و تیغه به پرنده نزدیک نیست؛ در غیر این صورت وسیله را همراه پرنده ثابت کنید و فوری به درمانگاه برسید. برای خونریزی، گاز تمیز را با فشار مستقیم روی محل نگه دارید و از ریختن پودر، چسب یا پماد ناشناخته روی زخم خودداری کنید.
بلع احتمالی فلز، زبانه زنگوله، تکه پلاستیک، نخ بلند یا هر قطعه ناشناخته را حتی پیش از ظاهرشدن نشانهها با دامپزشک پرندگان مطرح کنید. خونریزی، نفسکشیدن دشوار، افتادن از نشیمن، ضعف، لرزش، بالاآوردن غذا، کمشدن اشتها یا تغییر واضح فضله نیازمند رسیدگی سریع است. اسباببازی و بستهبندی آن را همراه ببرید؛ اگر قطعهای شبیه بخش گمشده باقی مانده است، آن را هم نشان دهید تا جنس و اندازه چیزی که ممکن است بلعیده شده باشد روشن شود.
در عمل، بهترین اسباببازی وسیلهای نیست که فقط روز خرید ظاهر خوبی داشته باشد؛ باید با اندازه و شیوه بازی همان پرنده جور باشد و بعد از هر بار جویدن هم سالم بماند. همان نگاه کوتاه روزانه میتواند نخ آزاد، اتصال لق یا قطعه گمشده را پیش از دردسر نشان دهد.
برای شناخت خطر سرب و روی در بخشهای فلزی اسباببازی میتوانید راهنمای مرک درباره مسمومیت فلزی پرندگان را ببینید.
