پیشگیری از هاری؛ واکسیناسیون و اقدام فوری پس از گزش
هاری یک بیماری ویروسی کشنده اما قابل پیشگیری است که از بزاق پستاندار آلوده، معمولاً از راه گازگرفتگی یا خراش، منتقل می‌شود. پس از شروع علائم بالینی تقریباً همیشه مرگ‌بار است؛ بنابراین پیشگیری از هاری و اقدام سریع پس از تماس حیاتی است.
فهرست محتوا
واکسیناسیون حیوان خانگی
واکسن هاری سگ و گربه باید طبق قوانین محل زندگی و برنامه دامپزشک تزریق و یادآوری شود. تاریخ واکسن و برچسب آن را نگه دارید. حتی حیوان خانگی داخل خانه ممکن است با خفاش یا حیوان فراری تماس پیدا کند؛ درباره حذف واکسن خودسرانه تصمیم نگیرید.
پس از گازگرفتگی یا خراش چه کنیم؟
زخم را فوراً با آب فراوان و صابون دست‌کم ۱۵ دقیقه بشویید. سپس بدون تأخیر با مرکز درمانی یا بهداشت تماس بگیرید تا نیاز به واکسن و ایمونوگلوبولین هاری ارزیابی شود. منتظر مشاهده علائم یا پایان دوره ده‌روزه نمانید و خودسرانه تصمیم نگیرید که تماس کم‌خطر بوده است.
چه تماس‌هایی باید گزارش شوند؟
گازگرفتگی، خراش پوستی، رسیدن بزاق به زخم یا مخاط چشم و دهان و تماس مستقیم با خفاش باید بررسی شود. لمس پوست سالم یا تماس با خون معمولاً مسیر انتقال هاری نیست، اما تصمیم نهایی با متخصص بهداشت است. برای شناسایی حیوان وحشی تلاش نکنید و خود را دوباره در معرض خطر نگذارید.
اگر حیوان خانگی گاز گرفته شد
با دستکش از تماس با بزاق جلوگیری کنید، حیوان را ایمن جدا کنید و همان روز با دامپزشک و اداره بهداشت حیوانات تماس بگیرید. وضعیت واکسیناسیون، گونه حیوان مهاجم و مقررات محلی تعیین می‌کند قرنطینه، یادآور واکسن یا اقدامات دیگر لازم است. حیوان مشکوک را رها یا جابه‌جا نکنید.
علائم هاری در حیوان
تغییر ناگهانی رفتار، بی‌قراری یا پنهان‌شدن، مشکل بلع، آب‌ریزش دهان، فلجی، ضعف و تشنج ممکن است دیده شود. کف‌کردن دهان همیشه وجود ندارد و ظاهر آرام بیماری را رد نمی‌کند. به حیوان مشکوک نزدیک نشوید و با مراجع مسئول تماس بگیرید.
باورهای خطرناک
- هاری با آنتی‌بیوتیک درمان نمی‌شود؛ عامل آن ویروس است.
- کوچک‌بودن زخم خطر را صفر نمی‌کند.
- واکسن حیوان جای ارزیابی پزشکی فرد گازگرفته را نمی‌گیرد.
- بستن محکم زخم یا ریختن مواد سوزاننده جای شست‌وشو را نمی‌گیرد.
- زمان‌بندی واکسن انسانی را فقط مرکز درمانی تعیین می‌کند.
پرسش‌های متداول
اگر حیوان ظاهراً سالم باشد، مراجعه لازم است؟
بله. ارزیابی باید فوری انجام شود؛ مشاهده حیوان در موارد واجد شرایط بخشی از تصمیم بهداشت است، نه دلیلی برای عقب‌انداختن مراجعه.
آیا خراش گربه هم مهم است؟
اگر پوست باز شده یا پنجه به بزاق آلوده بوده، تماس باید ارزیابی شود. زخم را بشویید و با مرکز درمانی تماس بگیرید.
جمع‌بندی
واکسیناسیون منظم حیوانات، دوری از پستانداران ناشناس، شست‌وشوی فوری ۱۵ دقیقه‌ای و مراجعه بدون تأخیر چهار اصل پیشگیری از مرگ ناشی از هاری‌اند.
