چرا خرگوش خاک بستر را میخورد؟ خطرها و کار درست
خوردن بستر توسط خرگوش را باید از پارهکردن، کنارزدن یا فقط یک بار گاززدن جدا کرد. اگر میبینید تکهها را واقعاً میجود و میبلعد، بستر را جمع کنید، بسته یا عکس برچسب محصول را نگه دارید و آن را با نوع ساده، کمگردوغبار و غیرکلوخهشونده عوض کنید. اگر پس از بلع بستر اشتها یا تعداد مدفوع کم شده، خرگوش درد دارد یا شکمش باد کرده است، صبر نکنید و سریع با دامپزشک تماس بگیرید.
فهرست محتوا
اول مطمئن شوید بستر را میبلعد
خرگوش با دهانش محیط را میشناسد. ممکن است یک دانه فشرده بستر را بردارد و رها کند، کاغذ را ریشریش کند یا هنگام کنارزدن بستر چند بار آن را گاز بزند. این رفتارها با نشستن در ظرف و خوردن پیوسته تکهها فرق دارند. چند دقیقه از فاصلهای آرام نگاه کنید: آیا تکه پس از جویدن ناپدید میشود؟ آیا خرگوش بهجای یونجه دوباره سراغ همان گوشه میرود؟ آیا حجم بستر بدون نظافت معمول کم شده است؟
اگر ماده خطرناکی نخورده و هیچ نشانه غیرعادی ندارد، برای یک شبانهروز مقدار تقریبی بستر، مصرف یونجه و شکل مدفوع را یادداشت کنید. اگر دو خرگوش یک ظرف دارند، برای مشاهده کوتاه و بدون جداکردن طولانی، مشخص کنید کدامیک بستر را میخورد. دیدن یک تکه در دهان نشان نمیدهد چه مقدار بلعیده شده است؛ اما اگر چند بار میبینید واقعاً بستر را میخورد، از کنارش ساده نگذرید.
نام روی بسته کافی نیست؛ ترکیبات را بخوانید
هر محصولی که با عنوان «خاک حیوان» یا «طبیعی» فروخته میشود برای خرگوش مناسب نیست. خاک گربه کلوخهشونده و انواع رسی انتخاب امنی نیستند؛ ذرات کلوخهشونده در صورت بلع میتوانند در دستگاه گوارش مشکل جدی ایجاد کنند و گردوغبار خاک رس نیز برای محیط خرگوش مناسب نیست. بسترهای بلوری سیلیکا، معطر، بسیار گردوغباردار یا دارای ماده افزودنی ناشناخته را هم کنار بگذارید.
بسترهای ساختهشده از ذرت، گندم یا مواد خوراکی ممکن است برای بعضی خرگوشها بوی غذا بدهند و به خوردن عمدی تشویقشان کنند. حتی اگر روی بسته عبارت گیاهی نوشته شده، وقتی خرگوش آن را پیوسته میخورد بهتر است محصول عوض شود. پد ادرار نیز نباید در دسترس دندان باشد؛ لایه پلاستیکی و مواد جاذب داخل آن برای بلع ساخته نشدهاند.
برای بیشتر خانهها، بستر کاغذی فشرده یا خمیر کاغذ کمگردوغبار و بدون عطر انتخاب قابلقبولتری است. بعضی دانههای چوبیِ حرارتدیده و مخصوص بستر حیوان نیز مناسباند، به شرطی که افزودنی، رایحه یا دانههای سیلیکا نداشته باشند. خاکاره نرم و پخششونده انتخاب خوبی نیست، چون گرد آن میتواند پوست و راه تنفسی را آزار دهد. اگر ترکیبات محصول روشن نیست، تا زمان گرفتن نظر مطمئن از آن استفاده نکنید.
اگر همین حالا بستر خورده است چه کار کنیم؟
باقی بستر مشکوک را از دسترس بردارید، اما ظرف دستشویی را حذف نکنید. کف ظرف را موقتاً با مقدار کمی از بستر ایمن و شناختهشده آماده کنید و یونجه تازه را در قسمت خشک یا در جای یونجهای بالای ظرف بگذارید. کاسه آب تمیز را نیز پر نگه دارید. بسته محصول یا عکس فهرست ترکیبات را نگه دارید و زمان و مقدار احتمالی بلع را بنویسید؛ این اطلاعات برای دامپزشک از حدسزدن نام ماده مفیدتر است.
اگر فقط نشانهای از جویدن اندک بستر کاغذی ساده دیدهاید و خرگوش مثل همیشه یونجه میخورد، فعال است و مدفوع طبیعی دارد، او را دقیقتر زیر نظر بگیرید و بستر را عوض کنید. اما برای بستر کلوخهشونده، بلور سیلیکا، پد ادرار، ماده معطر، محصولی با ترکیبات نامشخص یا هر بار که بلع تکرار شده و مقدار آن معلوم نیست، همان موقع تلفنی با دامپزشک آشنا با خرگوش تماس بگیرید. اندازه جثه، نوع محصول و نشانههای حیوان در تصمیمگیری مهماند و یک عدد ثابت برای همه خرگوشها وجود ندارد.
روغن، ملین، داروی انسانی یا مادهای برای وادارکردن خرگوش به استفراغ ندهید. بدون معاینه و رد انسداد، غذا یا آب را هم با سرنگ به زور وارد دهان نکنید. هدف مراقبت اولیه این است که بلع بیشتر متوقف شود و تغییر اشتها و دفع زود دیده شود، نه اینکه ماده خوردهشده در خانه «خنثی» شود.
چرا خرگوش به خوردن بستر ادامه میدهد؟
گاهی بافت یا بوی خود بستر جذاب است؛ بهخصوص محصولی که از دانههای خوراکی ساخته شده یا کاغذی که بهراحتی خرد میشود. کمبود دسترسی به یونجه تازه و خوشبو نیز میتواند خرگوش را بیشتر به جویدن چیزهای اطراف سوق دهد. یونجه فقط وسیله سرگرمی نیست؛ بخش اصلی غذای خرگوش است و باید شبانهروز در دسترس باشد.
بیحوصلگی و نبود فرصت جستوجو هم ممکن است نقش داشته باشد. تونل، جعبه مقوایی ساده با دو ورودی، شاخه یا وسیله جویدنی مخصوص خرگوش و پخشکردن بخشی از سهم پلت روزانه در چند نقطه تمیز، انتخابهای بهتری پیش پای او میگذارند. اگر خرگوش مقوا را بهجای خردکردن، زیاد میبلعد، آن وسیله را هم بردارید.
شروع ناگهانی این رفتار ارزش توجه بیشتری دارد. تغییر اشتها، درد دندان، ناراحتی گوارشی یا تغییر محیط میتواند الگوی جویدن و غذاخوردن را عوض کند، اما از روی خوردن بستر نمیتوان «کمبود ویتامین» را تشخیص داد. مکملدادن خودسرانه هم علت را روشن نمیکند و ممکن است رژیم را نامتعادل کند.
یک نمونه روزمره تفاوت را روشن میکند
فرض کنید پس از تعویض بستر، خرگوش یک دانه کاغذی را برمیدارد، دو بار گاز میزند و رهایش میکند؛ بعد سراغ یونجه میرود و تا روز بعد اشتها و مدفوعش مثل همیشه است. این وضعیت با خرگوشی که کنار ظرف مینشیند، دانههای بستر را یکییکی میبلعد و یونجه دستنخورده میماند یکسان نیست. برای حالت دوم، بستر را همان لحظه عوض کنید و علت ادامهداربودن رفتار را پیگیری کنید.
نمونه مهمتر زمانی است که صبح میبینید گوشه پد زیر ظرف جویده شده، تکههایی از لایه داخلی کم شده و خرگوش قوز کرده است. حتی اگر مقدار دقیق را نمیدانید، عکس پد، بسته آن و زمان آخرین دفع طبیعی را آماده کنید و با درمانگاه تماس بگیرید. منتظر نمانید تا همه نشانهها با هم ظاهر شوند.
چیدمان ظرف را طوری عوض کنید که وسوسه کمتر شود
یک ظرف مستطیلی جادار انتخاب کنید تا خرگوش بتواند راحت داخل آن بچرخد و مجبور نباشد بستر را برای جا بازکردن بیرون بریزد. بستر را فقط به اندازهای بریزید که طبق راهنمای همان محصول رطوبت را جذب کند؛ پرکردن خیلی عمیق ظرف هم هزینه را بالا میبرد و هم بازی با بستر را آسانتر میکند. یونجه را در یک سمتِ خشک ظرف یا در جای یونجهای امن بگذارید تا خرگوش هنگام دستشوییرفتن به خوراک درست دسترسی داشته باشد، اما یونجه خیس و آلوده را روزانه دور بریزید.
ظرف را منظم تمیز کنید، ولی شوینده بودار روی آن باقی نگذارید. اگر خرگوش فقط بستر تازه را میخورد، پس از هر تعویض چند دقیقه رفتارش را ببینید و یونجه تازه را همزمان در دسترس بگذارید. برای خرگوشهای همخانه، فضای کافی و بیش از یک محل یونجه مانع هلدادن یکدیگر و ماندن یکی از آنها بدون غذا میشود.
توری یا صفحه مشبک روی ظرف راهحل همیشگی خوبی نیست؛ سطح نامناسب میتواند به پا فشار بیاورد و دیدن مقدار طبیعی ادرار و مدفوع را سخت کند. راه بهتر این است که ماده کمخطر انتخاب شود و دلیل خوردن تکراری پیدا شود، نه اینکه دسترسی با وسیلهای ناراحتکننده بسته شود.
کدام نشانهها مراجعه را فوری میکنند؟
کاهش یا قطع اشتها، کمشدن واضح یا قطع مدفوع، مدفوعهای بسیار کوچک، قوزکردن، دندانقروچه بلند از درد، بیحالی و شکم متورم یا سفت را جدی بگیرید. اگر خرگوش ماده نامناسبی خورده و یکی از این نشانهها را دارد، منتظر دفع خودبهخودی نمانید. راهنمای غذا نخوردن و ایست گوارشی خرگوش مرز مراقبت خانگی و مراجعه سریع را دقیقتر توضیح میدهد.
برای بلع بستر کلوخهشونده، بلور، پلاستیک پد یا مقدار نامعلوم از یک محصول ناشناخته، حتی پیش از ظاهرشدن علائم با درمانگاه تماس بگیرید. ضعف شدید، درد آشکار، شکم بهسرعت بزرگشونده یا قطع کامل خوردن و دفع نیاز به رسیدگی فوری دارد. اگر فقط رفتار تکراری است و نشانه حاد وجود ندارد، باز هم بهتر است خرگوش در اولین فرصت معاینه شود تا دندانها، رژیم و وضعیت عمومی او بررسی شوند؛ نشانههای بیشتری را در مطلب بیماریهای خرگوش خانگی میتوانید ببینید.
برای مقایسه مواد کاغذی، چوبی و مواردی که باید کنار گذاشته شوند، راهنمای انجمن رفاه خرگوش درباره بستر و خاک مناسب منبع اصلی این مقاله است.
