پیومتر در سگ؛ علائم عفونت رحم و درمان اورژانسی
پیومتر در سگ موضوعی پزشکی است که تشخیص و درمان آن باید بر پایه معاینه و آزمایش باشد. پیومتر در سگ عفونت جدی رحم است که اغلب چند هفته پس از فحلی در ماده عقیم‌نشده رخ می‌دهد. سموم باکتریایی و التهاب می‌توانند کلیه، گردش خون و اندام‌های دیگر را درگیر کنند. ترشح واژن فقط در نوع باز دیده می‌شود؛ نوع بسته ممکن است بی‌سر‌وصدا پیشرفت کند و به پارگی رحم برسد.
فهرست محتوا
چرا پیومتر ایجاد می‌شود؟
تأثیر تکراری پروژسترون پس از فحلی باعث ضخیم‌شدن پوشش رحم، ترشح و کاهش انقباض می‌شود. باکتری‌ها، به‌ویژه باکتری‌های روده‌ای، می‌توانند از واژن بالا بروند و در این محیط رشد کنند. سن بالاتر و چرخه‌های متعدد خطر را بیشتر می‌کند، ولی سگ جوان نیز پس از مصرف داروی هورمونی می‌تواند مبتلا شود.
نوع باز و بسته چه تفاوتی دارد؟
در نوع باز، ترشح چرکی، خونی یا کرم‌رنگ از واژن خارج می‌شود و ممکن است روی بستر دیده شود. در نوع بسته، دهانه رحم بسته است و چرک داخل رحم جمع می‌شود؛ شکم بزرگ، استفراغ و بی‌حالی برجسته‌ترند. مقدار کم یا نبود ترشح شدت بیماری را نشان نمی‌دهد.
نشانه‌های اولیه
افزایش آب‌خوردن و ادرار، کاهش اشتها، بی‌حالی، نفس‌نفس‌زدن، استفراغ، اسهال، تب یا دمای پایین و لیس‌زدن زیر دم مهم‌اند. بعضی سگ‌ها هنوز غذا می‌خورند یا راه می‌روند. تاریخ آخرین فحلی، جفت‌گیری، آبستنی کاذب و هر تزریق جلوگیری از فحلی را یادداشت کنید.
نشانه‌های اورژانسی
ضعف شدید، افتادن، لثه رنگ‌پریده، نبض ضعیف، شکم سفت و دردناک، تنفس سریع، استفراغ مکرر، خون‌ریزی یا کاهش هوشیاری نیازمند اقدام فوری‌اند. سگ را آرام حمل کنید، شکم را فشار ندهید و غذا ندهید چون ممکن است بیهوشی لازم باشد. صبر برای دیدن ترشح خطرناک است.
آزمایش‌های لازم
شمارش خون، بیوشیمی، الکترولیت‌ها و ادرار برای شدت التهاب، کم‌خونی، عملکرد کلیه و کبد و برنامه مایعات انجام می‌شود. گلبول سفید ممکن است بسیار بالا یا در عفونت شدید پایین باشد. تغییر کلیه گاهی پس از درمان عفونت بهتر می‌شود، اما باید قبل و بعد از عمل پایش شود.
سونوگرافی و رادیوگرافی
سونوگرافی رحم متسع و پرمایع، ضخامت دیواره، وضعیت تخمدان‌ها و مایع آزاد شکم را بررسی می‌کند. رادیوگرافی ممکن است ساختار لوله‌ای بزرگ در شکم نشان دهد، ولی همیشه قطعی نیست. تصویربرداری به تمایز از بارداری، توده، آب‌آوردگی رحم و مشکلات گوارشی کمک می‌کند.
بیماری‌های شبیه
بارداری، آبستنی کاذب، واژینیت، عفونت ادراری، دیابت، بیماری کلیه و توده رحم می‌توانند تشنگی یا ترشح ایجاد کنند. ترشح پس از فحلی را طبیعی فرض نکنید. در سگ عقیم‌شده نیز اگر بافت تخمدان یا کنده رحم باقی مانده باشد، شکل نادر عفونت کنده رحم ممکن است رخ دهد.
پایدارسازی پیش از عمل
سگ ناپایدار ممکن است پیش از جراحی به مایعات وریدی، کنترل درد، آنتی‌بیوتیک، اصلاح الکترولیت و پایش فشار نیاز داشته باشد. این اقدامات به معنی به‌تعویق‌انداختن بی‌دلیل عمل نیست؛ هدف کاهش خطر بیهوشی و شوک است. زمان‌بندی بر اساس پاسخ و شدت بیماری تعیین می‌شود.
جراحی درمان اصلی
خارج‌کردن رحم و تخمدان‌های عفونی درمان اصلی بیشتر سگ‌های خانگی است. جراحی پیومتر از عقیم‌سازی برنامه‌ریزی‌شده پیچیده‌تر است زیرا رحم بزرگ و شکننده و بیمار از نظر عمومی ناپایدار است. تیم جراحی از نشت محتویات جلوگیری و شکم را از نظر آلودگی بررسی می‌کند.
درمان دارویی در چه مواردی؟
حفظ باروری فقط در سگ پرورشی ارزشمند، پایدار و با نوع مناسب تحت نظر متخصص ممکن است بررسی شود. خطر شکست، عود، عوارض دارو و پارگی وجود دارد و پایش تصویری لازم است. در نوع بسته، شوک یا بیماری اندام‌ها معمولاً گزینه مناسبی نیست. درمان خانگی قابل قبول نیست.
مراقبت پس از جراحی
استراحت، جلوگیری از لیسیدن، محدودکردن دویدن و بررسی بخیه ضروری است. داروها در ساعت مقرر داده شوند و دوره آنتی‌بیوتیک خودسرانه کوتاه نشود. کاهش اشتها، استفراغ، شکم متورم، ترشح زخم، تب، رنگ‌پریدگی یا بی‌حالی رو به افزایش باید همان روز گزارش شود.
آب و غذا در نقاهت
پس از اجازه تیم درمان، وعده‌های کوچک داده می‌شود و آب تازه در دسترس قرار می‌گیرد. غذای بسیار چرب یا تغییر ناگهانی رژیم می‌تواند تهوع ایجاد کند. اگر بیماری کلیه یا پانکراتیت همراه باشد، برنامه متفاوت است. مکمل آهن یا ویتامین بدون اثبات کمبود لزوماً مفید نیست.
پیشگیری عملی
عقیم‌سازی برنامه‌ریزی‌شده مؤثرترین راه پیشگیری است و جراحی در حیوان سالم معمولاً کم‌خطرتر از جراحی اورژانسی پیومتر است. داروهای هورمونی جلوگیری از فحلی فقط با آگاهی از خطر استفاده شوند. پس از هر فحلی، چند هفته آب‌خوردن، اشتها، ترشح و انرژی را دقیق‌تر زیر نظر بگیرید.
پیش‌آگهی
تشخیص زودهنگام و جراحی پیش از شوک یا پارگی معمولاً نتیجه بهتری دارد. عفونت خون، افت فشار، آسیب کلیه، اختلال انعقاد و نشت چرک خطر را افزایش می‌دهد. مرخصی پایان پایش نیست؛ بازبینی آزمایش و زخم طبق برنامه برای اطمینان از برگشت عملکرد اندام‌ها ضروری است.
چک‌لیست آماده‌شدن برای مراجعه به دامپزشک
برای بررسی پیومتر در سگ یک خط زمانی کوتاه تهیه کنید: اولین روزی که تغییر را دیدید، سرعت بدترشدن، آخرین وعده غذا، آخرین ادرار و مدفوع طبیعی و هر استفراغ یا ترشح را بنویسید. اگر حیوان دوره فحلی، جراحی، بیماری هورمونی یا مشکل ادراری داشته، تاریخ تقریبی آن را اضافه کنید. نام درمانگاه قبلی و نتیجه آزمایش‌های موجود را همراه ببرید تا آزمایش غیرضروری تکرار نشود. عکس واضح از داروها بهتر از نوشتن نام ناقص آن‌هاست.
اشتباهات رایجی که وضعیت را بدتر می‌کنند
صبرکردن تا ظاهرشدن همه علائم، تکیه بر بهترشدن موقت، نسبت‌دادن نشانه‌ها به سن یا گرما و استفاده از نسخه حیوان دیگر از اشتباهات رایج در پیومتر در سگ است. حیوانات ممکن است درد و ضعف را پنهان کنند و یک وعده غذاخوردن بیماری جدی را رد نمی‌کند. نتیجه جست‌وجوی اینترنتی نیز نمی‌تواند میان بیماری‌های شبیه تفاوت بگذارد. اگر دامپزشک مراجعه فوری توصیه کرده، گرفتن نظرهای متعدد آنلاین نباید درمان را به تعویق بیندازد.
پیگیری مرحله‌ای پس از ترخیص
هنگام ترخیص برای پیومتر در سگ برنامه مکتوب بخواهید: نام و زمان داروها، محدودیت فعالیت، رژیم، زمان بازبینی و نشانه‌هایی که تماس فوری می‌خواهند. یک نفر مسئول ثبت و دادن دارو باشد تا نوبت‌ها دوباره یا فراموش نشوند. اگر حیوان دارو را بیرون ریخت یا استفراغ کرد، بدون هماهنگی دوز را تکرار نکنید. بسته‌بندی دارو و شماره درمانگاه را کنار جدول نگه دارید.
آیا نبود ترشح پیومتر را رد می‌کند؟
خیر. در نوع بسته ترشح دیده نمی‌شود و خطر پارگی و شوک می‌تواند بیشتر باشد.
آیا آنتی‌بیوتیک کافی است؟
در بیشتر حیوانات خانگی خیر؛ منبع عفونی رحم باقی می‌ماند و جراحی درمان اصلی است.
آیا پس از جراحی بیماری برمی‌گردد؟
با خارج‌شدن کامل رحم و تخمدان‌ها پیومتر معمول برنمی‌گردد، ولی مراقبت نقاهت ضروری است.
آیا پیومتر واگیردار است؟
خیر. بیماری نتیجه تغییرات رحم و رشد باکتری است و به حیوان دیگر منتقل نمی‌شود.
جمع‌بندی
پیومتر در سگ نیازمند تشخیص دقیق و درمان دامپزشکی است. نشانه‌های خطر را جدی بگیرید، داروی انسانی یا باقی‌مانده نسخه قبلی ندهید و تغییرات آب، اشتها، ادرار، درد و فعالیت را ثبت کنید. مراجعه زودتر معمولاً گزینه‌های ایمن‌تری فراهم می‌کند و خطر آسیب اندام‌ها را کاهش می‌دهد.
