غذای سگ مبتلا به بیماری قلبی؛ نمک، مکمل و برنامه روزانه
برای همه سگهای مبتلا به بیماری قلبی یک غذای ثابت و مشترک وجود ندارد. غذای مناسب باید کامل و متعادل باشد، سگ آن را با میل بخورد و مقدار انرژی، سدیم و مکملهایش با نوع و مرحله بیماری، داروها و وضعیت کلیه همان سگ هماهنگ شود. تا وقتی دامپزشک هدف مشخصی تعیین نکرده است، غذای آشنا را ناگهانی عوض نکنید، آب را محدود نکنید و سراغ مکملهای موسوم به «تقویت قلب» نروید.
در عمل، انتخاب غذای سگ مبتلا به بیماری قلبی فقط به پیدا کردن یک بسته با عبارت «قلب» ختم نمیشود. غذای اصلی، تشویقیها، خوراکیای که قرص داخل آن پنهان میشود و چند لقمه از غذای خودمان همگی بخشی از برنامه روزانهاند. این راهنما کمک میکند همین جزئیات را منظم کنید و با اطلاعات روشنتری از دامپزشک برنامه بگیرید.
فهرست محتوا
پیش از تغییر غذا، هدف رژیم را مشخص کنید
«بیماری قلبی» میتواند به مشکل دریچه، ضعف ماهیچه قلب، بیماری مادرزادی یا وضعیت دیگری اشاره کند. سگی که هنوز نشانه نارسایی ندارد، لزوماً به همان محدودیت غذایی سگی نیاز ندارد که بهدلیل جمعشدن مایع داروی ادرارآور میگیرد. بیماری کلیه، فشار خون، اضافهوزن و سابقه مشکلات گوارشی نیز میتوانند اولویتها را تغییر دهند.
از دامپزشک چهار سؤال روشن بپرسید: هدف فعلی حفظ غذاست یا تعویض آن؟ آیا سدیم باید محدود شود؟ وزن و عضله سگ در چه محدودهای نگه داشته شود؟ آیا آزمایش یا سابقه غذایی، نیاز به مکمل مشخصی را نشان میدهد؟ اگر نوع و مرحله مشکل هنوز برایتان روشن نیست، ابتدا راهنمای علائم و مراقبت بیماری قلبی سگ را ببینید؛ مقاله حاضر درباره انتخاب غذا پس از ارزیابی دامپزشکی است و جای تشخیص را نمیگیرد.
غذای اصلی باید کامل، خوشخوراک و قابل بررسی باشد
نقطه شروع معمولاً غذایی است که برای سگ کامل و متعادل باشد و با مرحله زندگی او تناسب داشته باشد. غذای خانگیِ متشکل از مرغ و برنج، گوشت خالی یا چند ماده ساده ممکن است خوشخوراک باشد، اما برای مصرف طولانی همه مواد ضروری را تأمین نمیکند. اگر قرار است غذای خانگی وعده اصلی شود، دستور آن باید برای همان سگ و ترجیحاً با کمک متخصص تغذیه دامپزشکی تنظیم شود.
در انتخاب محصول، فقط به فهرست مواد اولیه یا عبارتهایی مانند «طبیعی»، «بدون غله» و «مخصوص سالمند» تکیه نکنید. نام دقیق محصول، شکل خشک یا مرطوب، مقدار مصرف واقعی و همه تشویقیها را یادداشت کنید. اگر دامپزشک به اطلاعات سدیم نیاز دارد و مقدار آن روی بسته نیست، میتوان از سازنده مقدار سدیم بر پایه کالری یا ماده خشک را پرسید؛ درصد روی دو بسته مرطوب و خشک همیشه مقایسه درستی به دست نمیدهد.
عدد مناسب سدیم یا کالری را نمیتوان از روی وزن سگ بهتنهایی و با یک فرمول عمومی تعیین کرد. مرحله بیماری، اشتها، دارو، میزان فعالیت و بیماریهای همزمان مهماند. به همین دلیل انتخاب غذای درمانی یا تعیین مقدار روزانه باید بر اساس پرونده همان سگ انجام شود، نه نسخهای که برای حیوان دیگری نوشته شده است.
سدیم پنهان را در کل خوراک روزانه ببینید
کمکردن خوراکهای بسیار شور با ساختن یک غذای کاملاً بینمک فرق دارد. محدودیت شدید و خودسرانه برای همه مراحل بیماری قلبی پشتوانه یکسانی ندارد و ممکن است غذای تازه را آنقدر بدطعم کند که سگ کمتر بخورد. دامپزشک باید شدت محدودیت را تعیین کند؛ سهم شما این است که منابع آشکار و پنهان نمک را درست گزارش کنید.
کالباس و سوسیس، پنیر و کشک شور، عصارههای آماده، چیپس، کنسرو ماهی در آبنمک، سسهای آماده و باقیمانده غذای شور خانواده انتخاب روزمره خوبی برای سگ قلبی نیستند. تشویقیها و لقمهای که روزی چند بار برای دادن قرص استفاده میشود نیز حساب میشوند. گاهی غذای اصلی مناسب است، اما همین لقمههای کوچک مقدار سدیم روز را بیسروصدا بالا میبرند.
اگر لازم است محصول تازهای جایگزین شود و وضعیت سگ پایدار است، تغییر را طبق برنامه دامپزشک و بهتدریج انجام دهید تا هم پذیرش غذا و هم دستگاه گوارش فرصت سازگاری داشته باشند. اگر دامپزشک بهدلیل وضعیت حاد تغییر فوری خواسته است، همان دستور مقدم است. چند غذا را پشت سر هم امتحان نکنید؛ در این حالت معلوم نمیشود بیاشتهایی از بیماری، دارو یا خود تغییر غذاست.
اشتها، عضله و وزن را کنار هم دنبال کنید
در بیماری قلبی پیشرفته، کمشدن اشتها و تحلیل عضله ممکن است رخ دهد. عدد ترازو بهتنهایی کافی نیست، چون جمعشدن یا دفع مایع میتواند تغییر واقعی بافت بدن را پنهان کند. هفتهای یک بار در ساعت و شرایط مشابه وزن را ثبت کنید و همزمان به برجستهترشدن ستون مهرهها، تیغههای شانه و استخوان لگن توجه داشته باشید.
یک جدول ساده با سه ستون کافی است: مقدار غذایی که واقعاً خورده، وزن هفتگی و تغییری که در عضله یا انرژی دیدهاید. لازم نیست هر لقمه را با وسواس اندازه بگیرید؛ هدف پیدا کردن روند است. اگر کاسه همیشه خالی میشد و حالا چند روز پیاپی بخشی از غذا میماند، این تغییر از یک عدد پراکنده مهمتر است.
برای کاهش وزن سگ چاق یا افزایش وزن سگ لاغر، حجم غذا را ناگهان کم یا زیاد نکنید. سگ قلبی باید انرژی و پروتئین کافی برای حفظ عضله دریافت کند و رژیم کمپروتئین نیز انتخاب همگانی نیست. اگر همزمان بیماری کلیه وجود دارد، دامپزشک باید میان نیازهای قلب، کلیه و حفظ عضله تعادل برقرار کند.
آب و غذا را با برنامه داروها هماهنگ کنید
آب تازه باید همیشه در دسترس سگ باشد، مگر اینکه دامپزشک برای شرایط بسیار مشخص دستور دیگری داده باشد. داروهای ادرارآور معمولاً دفع ادرار و نیاز به نوشیدن را بیشتر میکنند؛ کمکردن آب برای کمترشدن رفتوآمد، کار خطرناکی است. افزایش یا کاهش ناگهانی تشنگی، ادرار یا اشتها را ثبت کنید و به دامپزشک بگویید.
دستور مصرف داروها نسبت به غذا یکسان نیست. بعضی داروها باید با فاصله از غذا داده شوند و بعضی را میتوان با لقمه کوچکی داد که دامپزشک مناسب میداند. برای پنهانکردن قرص، هر بار تکه بزرگی پنیر یا سوسیس استفاده نکنید. اگر سگ پیموبندان مصرف میکند، راهنمای مصرف پیموبندان برای سگ توضیح میدهد چرا زمانبندی روی نسخه باید حفظ شود؛ دستور اختصاصی دامپزشک و برچسب همان دارو همیشه مقدم است.
اگر سگ هنگام نفسکشیدن بهوضوح تقلا میکند، از شدت ضعف نمیتواند بایستد یا بلع برایش دشوار شده است، برای خوراندن غذا یا قرص با زور تلاش نکنید. او را آرام نگه دارید و برای مراجعه فوری هماهنگ کنید.
مکملها برای همه سگهای قلبی لازم نیستند
تائورین، الکارنیتین و اسیدهای چرب امگا سه در بعضی شرایط بررسی میشوند، اما هیچکدام مکمل عمومی برای هر سگ قلبی نیستند. نیاز احتمالی به آنها به نوع بیماری، نژاد، غذای فعلی، نتیجه آزمایش و برنامه درمان بستگی دارد. شواهد مربوط به بسیاری از ترکیبات نیز هنوز محدود است و نتیجه یک مطالعه کوچک را نمیتوان به همه سگها تعمیم داد.
مکمل انسانی، روغن ماهی با مقدار نامعلوم یا فرآورده گیاهی با وعده «درمان قلب» را خودسرانه شروع نکنید. مقدار زیاد بعضی ترکیبات میتواند عارضه گوارشی ایجاد کند یا با داروها و بیماریهای دیگر سازگار نباشد. اگر مکمل تجویز شد، نام محصول، مقدار هر نوبت و مدت مصرف باید مانند دارو در برنامه روزانه نوشته شود.
غذای بدون غله و کاردیومیوپاتی را سادهسازی نکنید
درباره ارتباط بعضی رژیمها با کاردیومیوپاتی اتساعی، یعنی ضعیف و گشادشدن ماهیچه قلب، گزارشها و پژوهشهایی وجود دارد؛ اما این موضوع به معنی آن نیست که هر غذای بدون غله حتماً بیماری قلبی ایجاد میکند یا افزودن غله بهتنهایی درمان است. نژاد، مقدار غذای خوردهشده، ترکیب کامل فرمول و عوامل دیگر میتوانند در نتیجه نقش داشته باشند.
اگر سگ کاردیومیوپاتی اتساعی دارد یا دامپزشک به ارتباط رژیم با بیماری شک کرده است، بسته غذا را دور نیندازید. عکس برچسب، شماره سری ساخت، مدت مصرف، مقدار روزانه، تشویقیها و مکملها را نگه دارید و برای بررسی ببرید. تغییر غذا و درخواست آزمایش تائورین باید بخشی از برنامه دامپزشکی باشد؛ دادن تائورین به همه سگها یا عوضکردن شتابزده چند غذا پشت سر هم، پاسخ دقیقی نیست.
یک مثال واقعی از نمک پنهان و کمشدن اشتها
فرض کنید سگ نهسالهای پس از تشخیص نارسایی قلبی داروی ادرارآور گرفته است. غذای اصلی او تغییری نکرده، اما برای هر نوبت قرص یک تکه کالباس میگیرد و عصرها هم چند لقمه پنیر از سفره نصیبش میشود. چند روز بعد اشتهایش کمتر شده و سرپرست برای جبران، مقدار بیشتری کالباس به غذا اضافه میکند. در ظاهر فقط «چند لقمه» داده شده، اما خوراک شور پنهان بیشتر شده و کاهش اشتها نیز زیر طعم جذاب آن پنهان مانده است.
راه بهتر این است که همه خوراکهای یک روز روی کاغذ نوشته شوند. با تأیید دامپزشک میتوان دارو را با مقدار کوچکی از غذای مرطوب مناسب داد، تشویقی شور را کنار گذاشت و مقدار خوردهشده، آبخوردن و وزن را ثبت کرد. این برنامه سادهتر از چند تغییر همزمان است و به دامپزشک کمک میکند تصمیم بعدی را بر پایه وضعیت واقعی بگیرد.
چه تغییرهایی نیاز به تماس یا مراجعه دارند؟
کمشدن محسوس اشتها، نخوردن غذا، استفراغ یا اسهال مداوم، افت وزن، برجستهترشدن استخوانها، ضعف تازه یا تغییر چشمگیر در تشنگی و ادرار را همان روز با دامپزشک در میان بگذارید؛ بهویژه اگر پس از تغییر غذا یا دارو آغاز شدهاند. این نشانهها ممکن است به خود بیماری، عارضه دارو یا مشکل دیگری مربوط باشند و با عوضکردن پیدرپی غذا نمیتوان علت را پیدا کرد.
دشواری تنفس، تنفس با تلاش در حالت استراحت، غش، لثه متمایل به آبی یا خاکستری و ناتوانی در ایستادن اورژانسیاند. در این وضعیت غذا، آب یا دارو را به زور ندهید و منتظر وعده بعدی نمانید. سگ را خنک و آرام نگه دارید و برای رسیدن به مرکز درمانی اقدام کنید.
جمعبندی
غذای سگ مبتلا به بیماری قلبی باید برای همان سگ انتخاب شود: غذای کامل و خوشخوراک، مقدار سدیم متناسب با مرحله بیماری، انرژی و پروتئین کافی برای حفظ عضله، دسترسی همیشگی به آب و هماهنگی دقیق با داروها. بهجای حذف افراطی نمک یا افزودن چند مکمل، کل خوراک روزانه را ثبت کنید و یک تغییر حسابشده را در هر مرحله پیش ببرید.
پشتوانه علمی بحث سدیم و مکملها در این راهنما، مرور دسترسیآزاد مداخلات تغذیهای در بیماری قلبی سگ است؛ این مرور نشان میدهد محدودیت سدیم نسخهای یکسان برای همه بیماران نیست و شواهد بسیاری از مکملها هنوز به پژوهشهای قویتر نیاز دارد، بنابراین برنامه نهایی باید با تشخیص و وضعیت همان سگ هماهنگ شود.
