جویدن وسایل توسط سگ؛ علتها و راه درست متوقفکردن آن
جویدن برای سگ رفتار عجیبی نیست؛ توله با دهانش محیط را میشناسد و سگ بالغ هم ممکن است برای سرگرمی، آرامشدن یا پیدا کردن خوراکی چیزی را بجود. مشکل از جایی شروع میشود که انتخابش سیم برق، باتری، جوراب، تکه پلاستیک یا وسیلهای باشد که میتواند به دهان و دستگاه گوارش او آسیب بزند. برای متوقفکردن جویدن وسایل، اول دسترسی به اشیای خطرناک را ببندید، بعد یک جایگزین واقعاً جذاب در اختیار سگ بگذارید و هر بار که همان گزینه مجاز را انتخاب میکند، رفتار درست را تقویت کنید.
فهرست محتوا
ابتدا ببینید سگ چه چیزی را در چه زمانی میجود
یک کفش جویدهشده بهتنهایی علت رفتار را نشان نمیدهد. زمان و موقعیت مهمتر از خود وسیلهاند. اگر توله در حضور شما هر چیزی را امتحان میکند، کنجکاوی و دنداندرآوردن میتواند نقش اصلی را داشته باشد. اگر سگ فقط چند دقیقه بعد از خروج شما سراغ چارچوب در، پنجره یا وسایل شخصیتان میرود و همزمان زوزه میکشد، نفسنفس میزند یا بیقرار راه میرود، باید احتمال اضطراب جدایی بررسی شود.
برای چند روز یادداشت کوتاهی بردارید: جویدن چه ساعتی شروع شد، سگ پیش از آن چه کرده بود، چه کسی در خانه بود و کدام جنس را انتخاب کرد. اگر هنگام غیبت خانه تخریب میشود، یک دوربین ساده میتواند نشان دهد رفتار بلافاصله پس از رفتن شما آغاز میشود یا پس از مدتی بیکاری. این تفاوت در انتخاب راهحل مهم است.
علتهای رایج جویدن وسایل
در تولهها، رویش دندان و کنجکاوی دهانی بسیار رایج است. این مرحله مجوز رهاکردن توله کنار سیم و وسایل ریز نیست، اما نشان میدهد که به گزینههای امن و متنوع برای جویدن نیاز دارد. در سگ جوان یا بالغ، کمبود بازی فکری، پیادهروی یکنواخت، دسترسی آسان به زباله و بوی خوراکی روی وسایل نیز میتواند رفتار را تکرار کند.
گاهی جویدن راهی برای کنارآمدن با تنش است. تغییر خانه، عوضشدن برنامه خانواده یا تنها ماندن طولانی میتواند رفتار را بیشتر کند. جویدن ناگهانی در سگی که قبلاً چنین عادتی نداشته، بهویژه اگر با بدبو شدن دهان، بیمیلی به غذا، انداختن خوراک از دهان یا لمسناپذیری صورت همراه باشد، ممکن است به درد دندان یا دهان مربوط باشد و نیاز به معاینه دامپزشکی دارد.
خانه را طوری بچینید که انتخاب اشتباه سخت شود
ایمنکردن خانه بخشی از آموزش است، نه جایگزین آن. کفش و لباس را پشت در بسته بگذارید، سطل زباله را ایمن کنید و دارو، باتری، نخ، کش مو، جوراب و اسباببازی کوچک کودک را از دسترس بردارید. سیم برق را با پوشش مناسب محافظت کنید و تا زمانی که از رفتار سگ مطمئن نشدهاید، او را بدون نظارت در اتاق پرخطر رها نکنید.
اگر لازم است محدوده سگ را کوچک کنید، فضایی انتخاب کنید که از قبل در آن احساس امنیت دارد و آب، محل استراحت و چند سرگرمی مناسب در دسترسش باشد. بستن ناگهانی سگ مضطرب در باکس یا اتاقی که برای خروج از آن تقلا میکند میتواند خطر آسیب به دندان و پنجه را بیشتر کند. در چنین شرایطی ابتدا علت اضطراب باید بررسی شود.
جویدنی مناسب را با اندازه و عادت سگ انتخاب کنید
هیچ جویدنی برای همه سگها بیخطر نیست. اندازه وسیله باید آنقدر بزرگ باشد که سگ نتواند آن را یکجا ببلعد. سطح و لبههای آن را پیش و پس از استفاده نگاه کنید؛ تکههای جداشونده، لبه تیز و ترک عمیق نشانه کنارگذاشتن وسیلهاند. اسباببازی بسیار سخت هم ممکن است به دندان آسیب بزند، بنابراین دوام زیاد بهتنهایی امتیاز نیست.
در نخستین دفعات استفاده، کنار سگ بمانید. بعضی سگها وسیله را آرام میجوند و بعضی در چند دقیقه آن را خرد میکنند. خوراکیهای جویدنی نیز باید متناسب با اندازه و شیوه جویدن سگ باشند و زیر نظر داده شوند، چون جداشدن و بلعیدن یک قطعه بزرگ میتواند باعث خفگی یا گرفتگی دستگاه گوارش شود. استخوان پخته بهدلیل احتمال خردشدن و ایجاد لبههای تیز انتخاب مناسبی نیست.
دو یا سه جنس متفاوت امتحان کنید و ببینید کدامیک سگ را بیشتر درگیر میکند. همه وسایل را همیشه روی زمین نریزید؛ بخشی از آنها را هر چند روز جابهجا کنید تا تازگیشان حفظ شود. وسیله مجاز را شبیه شیء ممنوع انتخاب نکنید. برای مثال، دادن کفش کهنه به توله تشخیص تفاوت آن با کفش قابلاستفاده را دشوار میکند.
چطور انتخاب اسباببازی را به سگ یاد بدهیم
تمرین را زمانی شروع کنید که سگ هنوز سراغ وسیله ممنوع نرفته است. اسباببازی را حرکت دهید یا مقدار کمی از غذای روزانه را در یک وسیله خوراکگذار مناسب قرار دهید تا توجه سگ جلب شود. وقتی آن را گرفت و شروع به جویدن کرد، با صدای آرام تحسینش کنید یا یک تشویقی کوچک بدهید. هدف این است که انتخاب درست برای سگ نتیجه خوبی داشته باشد.
اگر سگ شیء نامناسبی برداشت، بهسمتش ندوید و دنبال او نکنید. یک خوراکی یا اسباببازی بهتر نشان دهید و با فاصلهای کوتاه پیشنهاد تعویض بدهید. بهمحض رهاکردن وسیله، تشویقی را بدهید و شیء را آرام جمع کنید. اگر سگ روی وسیله خم میشود، بدنش را سفت میکند، دندان نشان میدهد یا غرغر میکند، دستبردن به دهان او ایمن نیست؛ فاصله را حفظ کنید و چون سگ از وسیلهاش دفاع میکند، از مربیای که با تشویق آموزش میدهد یا دامپزشک رفتار کمک بگیرید.
نیاز به حرکت و سرگرمی را متناسب با همان سگ تأمین کنید
خستهکردن بیحساب راهحل نیست، اما سگی که فرصت بوکشیدن، جستوجو و تعامل ندارد ممکن است خودش سرگرمی پیدا کند. بخشی از پیادهروی را به بوکشیدن آزاد با بند امن اختصاص دهید. در خانه چند نوبت کوتاه پیداکردن غذا، آموزش ساده یا بازی کششی کنترلشده داشته باشید. زمان و شدت فعالیت باید با سن، سلامت و توان بدنی سگ هماهنگ باشد.
پیش از زمانی که معمولاً جویدن شروع میشود، یک فعالیت کوتاه و بعد جویدنی مجاز ارائه کنید. برای نمونه، اگر سگ عصرها هنگام مشغولبودن خانواده پایه مبل را میجود، پیش از آن چند دقیقه جستوجوی غذا انجام دهید و سپس اسباببازی مناسب را نزدیک محل استراحتش بگذارید. این کار از انتظار برای خرابشدن وسیله مؤثرتر است.
تنبیه پس از دیدن وسیله خراب کمکی نمیکند
نشاندادن کفش خراب، فریادزدن یا تنبیهکردن سگ پس از پایان رفتار، ارتباط روشنی برای او نمیسازد. ممکن است سگ فقط یاد بگیرد کنار شما به وسیله نزدیک نشود یا هنگام پیداشدن خرابی از واکنش شما بترسد. روشهای ترساننده، ضربه، شوک، گرفتن اجباری دهان یا مالیدن ماده تند روی لثه نیز میتوانند اضطراب و تعارض را بیشتر کنند.
اگر قرار است از پوشش بدطعم مخصوص حیوانات روی وسیلهای استفاده شود، ایمنی محصول و جنس سطح باید بررسی شود و همزمان گزینه مجاز جذابی وجود داشته باشد. مواد خانگی تحریککننده مانند فلفل یا شوینده ممکن است به چشم، پوست یا دهان آسیب بزنند و نباید بهعنوان ابزار آموزش استفاده شوند.
چه زمانی باید سریع با دامپزشک تماس بگیرید
اگر بخشی از باتری، دارو، ماده شوینده، جسم تیز، نخ بلند یا سیم برق جویده شده است، منتظر ظاهرشدن نشانهها نمانید و فوراً با دامپزشک یا مرکز اورژانس دامپزشکی تماس بگیرید. برای وادارکردن سگ به استفراغ نیز خودسرانه اقدامی نکنید؛ نوع جسم و وضعیت حیوان تعیین میکند چه کاری ایمن است.
عقزدن مکرر، دشواری تنفس، استفراغ، شکم دردناک یا متورم، بیحالی، قطع اشتها، خون در بزاق یا مدفوع و دفعنشدن میتوانند پس از بلع جسم خارجی دیده شوند و نیازمند ارزیابی فوریاند. شکستگی دندان، خونریزی دهان یا درد هنگام جویدن نیز باید بررسی شود. اگر جویدن فقط هنگام تنهایی رخ میدهد و با وحشت یا تلاش برای فرار همراه است، برنامه عمومی اسباببازی کافی نیست و ارزیابی رفتاری لازم است.
پیشرفت را با کاهش خطر و انتخابهای بهتر بسنجید
انتظار نداشته باشید رفتار طبیعی جویدن کاملاً حذف شود. نشانه پیشرفت این است که سگ بیشتر سراغ وسایل خودش میرود، با پیشنهاد تعویض همکاری میکند و در زمانهایی که قبلاً وسایل را خراب میکرد آرامتر میماند. همزمان باید تعداد موقعیتهایی که به اشیای خطرناک دسترسی دارد کمتر شود. اگر با وجود مدیریت منظم و تقویت انتخاب درست پیشرفتی نمیبینید، یادداشتها و فیلم زمان تنهایی را با دامپزشک یا متخصص رفتار مرور کنید.
برای کنترل جویدن وسایل توسط سگ، ابتدا علت و زمان رفتار را پیدا کنید. اشیای خطرناک را از دسترس خارج کنید، جویدنی متناسب با اندازه و شیوه جویدن همان سگ بدهید و انتخاب درست را همان لحظه پاداش دهید. تعقیب، گرفتن اجباری و تنبیه پس از خرابشدن وسیله مشکل را حل نمیکند. بلع جسم، جویدن سیم و باتری، درد دهان یا تخریب همراه با وحشت هنگام تنهایی نیز موضوع آموزش ساده نیست و باید سریعتر بررسی شود.
منابع بررسیشده
اصول آموزش بدون ترس با بیانیه انجمن دامپزشکی رفتار حیوانات آمریکا تطبیق داده شد. علتها و مدیریت جویدن با راهنمای بیمارستانهای دامپزشکی ویسیای و نشانههای اضطراب جدایی با راهنمای انجمن پیشگیری از خشونت علیه حیوانات آمریکا بررسی شد.