گشاد شدن مردمک چشم گربه؛ هیجان یا علامت بیماری؟
اگر هر دو مردمک گربه در اتاق تاریک بزرگ میشوند و با روشنترشدن معمولی اتاق کوچکتر میشوند، اغلب واکنشی طبیعی به نور است. اما بزرگماندن مردمکها در روشنایی، تفاوت اندازه دو مردمک، درد چشم یا کمشدن ناگهانی دید طبیعی نیست و باید زود بررسی شود؛ این موضوع در گربههای سالمند اهمیت بیشتری دارد.
فهرست محتوا
اول به نور و تقارن دو چشم توجه کنید
مردمک مقدار نور ورودی به چشم را تنظیم میکند. در تاریکی معمولاً هر دو مردمک بزرگ و تقریباً هماندازه میشوند. وقتی محیط بهطور معمول روشنتر میشود، هر دو باید کوچکتر شوند؛ برای امتحانکردن این موضوع چراغقوه یا نور تند را مستقیم در چشم گربه نتابانید.
در نور عادی خانه، از روبهرو و بدون نزدیککردن صورت خود به گربه، دو چشم را با هم مقایسه کنید. اگر یک مردمک واضحتر از دیگری بزرگ است یا هر دو در یک اتاق روشن همچنان کاملاً باز ماندهاند، زمان شروع تغییر را یادداشت کنید و برای راهنمایی با دامپزشک تماس بگیرید.
هیجان و ترس هم میتوانند مردمک را بزرگ کنند
هنگام بازی، تعقیب یا شنیدن صدایی ناگهانی ممکن است هر دو مردمک برای مدت کوتاهی بزرگ شوند. موقعیت و بقیه رفتار گربه به فهم بهتر ماجرا کمک میکند. بدنی رها، حرکت روان و برگشت سریع به حالت عادی بیشتر با هیجان بازی جور است؛ پنهانشدن، بدن جمعشده، گوشهای خوابیده یا تلاش برای فرار بیشتر نشانه ناراحتی یا ترس است.
حرکت دم بهتنهایی معنی مشخصی ندارد. تکان سریع نوک دم ممکن است هنگام تمرکز دیده شود و ضربهزدن شدید دم میتواند از کلافگی خبر دهد، اما باید آن را کنار وضعیت گوشها، بدن، صدا و اتفاقی که همان لحظه افتاده دید. یک نشانه بهتنهایی برای تشخیص احساس یا بیماری کافی نیست.
یک مثال ساده از تغییر طبیعی
فرض کنید گربه در راهروی کمنور منتظر توپش نشسته و هر دو مردمکش گرد و بزرگ شدهاند. وقتی وارد اتاق روشنتر میشود، مردمکها کوچکتر میشوند و گربه مثل همیشه راه میرود، بازی میکند و غذا میخورد. این الگو معمولاً نگرانکننده نیست.
حالا همان گربه را تصور کنید که در روز به لبه مبل میخورد، برای پریدن مردد است یا مردمکهایش در روشنایی همچنان باز ماندهاند. این تغییر را به حساب بالا رفتن سن یا هیجان نگذارید؛ کمشدن دید میتواند ناگهانی باشد و نیاز به معاینه دارد.
نابرابری مردمکها چرا مهم است؟
بزرگتر بودن یک مردمک نسبت به دیگری «ناهمسانی مردمک» نام دارد. این حالت ممکن است از خود چشم، عصبهای مرتبط با آن یا بخشهای دیگری از بدن ناشی شود و در خانه نمیتوان علتش را با اطمینان تشخیص داد. اگر تفاوت تازه ایجاد شده است، حتی وقتی گربه ظاهراً آرام است، رسیدگی را به روزهای بعد موکول نکنید.
عکس قدیمی گربه در نور مشابه میتواند نشان دهد این تفاوت از قبل وجود داشته یا تازه است. با این حال، برای بررسی واکنش مردمک چشم را فشار ندهید، پلک را به زور باز نکنید و هیچ قطره چشمی انسانی یا باقیمانده از درمان قبلی را استفاده نکنید.
فشار خون بالا در گربه سالمند چه نقشی دارد؟
فشار خون بالا میتواند به رگهای ظریف پشت چشم آسیب بزند و باعث جداشدن شبکیه و کمشدن ناگهانی دید شود. این مشکل در گربههای مسنتر و گربههای مبتلا به بیماری کلیه یا پرکاری تیروئید بیشتر مطرح است. گاهی صاحب گربه ابتدا متوجه برخورد او با وسایل، پیدا نکردن ظرف آب یا تردید در پریدن میشود.
اگر گربه سالمند ناگهان خوب نمیبیند یا هر دو مردمکش در روشنایی بزرگ ماندهاند، همان روز برای معاینه اقدام کنید. اندازهگیری فشار خون و معاینه داخل چشم کار دامپزشک است و تشخیص زودتر میتواند برای حفظ دید مهم باشد.
درد چشم و گلوکوم را جدی بگیرید
افزایش فشار داخل چشم یا گلوکوم میتواند دردناک باشد و با مردمک بزرگ و کمواکنش، قرمزی، کدری سطح چشم، اشکریزش یا بسته نگهداشتن چشم همراه شود. مالیدن صورت، دوری از نور، کمشدن اشتها یا تغییر رفتار نیز ممکن است از درد خبر دهد. ظاهر چشم بهتنهایی علت را مشخص نمیکند، اما وجود این نشانهها مراجعه سریع را ضروری میکند.
مسمومیت، ضربه، التهاب داخل چشم و بعضی مشکلات عصبی هم میتوانند اندازه یا واکنش مردمک را تغییر دهند. اگر احتمال میدهید گربه دارو، سم یا ماده ناشناختهای خورده است، نام ماده و زمان احتمالی تماس را همراه خود داشته باشید و منتظر ظاهرشدن نشانههای بیشتر نمانید.
چه نشانههایی مراجعه فوری میخواهند؟
- یک مردمک ناگهان از دیگری بزرگتر شده است؛
- گربه به وسایل میخورد، مسیر را پیدا نمیکند یا ناگهان از پریدن میترسد؛
- چشم قرمز، کدر، متورم یا دردناک است؛
- مردمکها در روشنایی معمول خانه بزرگ میمانند؛
- تغییر چشم با ضعف، تشنج، ضربه یا احتمال مسمومیت همراه است.
تا رسیدن به دامپزشک، گربهای را که شاید خوب نمیبیند در اتاقی آرام و بدون دسترسی به بالکن، پله یا جای بلند نگه دارید. چیدمان ظرف آب، غذا و خاک را تغییر ندهید. یک عکس یا فیلم کوتاه در نور معمولی و یادداشت زمان شروع نشانهها میتواند به دامپزشک کمک کند.
منبع پزشکی این راهنما
برای آشنایی بیشتر با ارتباط فشار خون بالا و آسیب چشم، مطلب فشار خون بالا در گربه از مرکز سلامت گربه دانشگاه کرنل را ببینید. این منبع جای معاینه چشم و اندازهگیری فشار خون را نمیگیرد.
