جرمگیری دندان گربه؛ روش اصولی، بیهوشی و مراقبت بعد
لایه زرد یا قهوهای روی دندان، بوی بد دهان و قرمزی لثه نشانههایی هستند که بسیاری از سرپرستان را به فکر جرمگیری دندان گربه میاندازند. جرم سختشده با مسواک یا خوراکی جدا نمیشود و تراشیدن آن در خانه میتواند لثه را زخمی، مینای دندان را خراشیده یا بیماری زیر لثه را پنهان کند. روش اصولی، معاینه و پاکسازی حرفهای در کلینیک دامپزشکی است.
مشکل اصلی همیشه چیزی نیست که روی تاج دندان میبینیم. بخش قابلتوجهی از بیماری پریودنتال زیر خط لثه رخ میدهد؛ جایی که بدون ابزار مناسب و رادیوگرافی دیده نمیشود.
فهرست محتوا
پلاک و جرم دندان گربه چگونه تشکیل میشود؟
پلاک یک لایه نرم از باکتری، بزاق و ذرات غذایی است که به سطح دندان میچسبد. اگر مرتب برداشته نشود، مواد معدنی بزاق آن را سخت و به جرم تبدیل میکنند. جرم سطح زبری دارد و پلاک بیشتری روی آن جمع میشود. التهاب لثه میتواند به عقبنشینی لثه، آسیب استخوان و لق شدن دندان برسد.
گربهها علاوه بر بیماری پریودنتال، ممکن است دچار تحلیل دندان یا التهاب شدید دهان شوند. این مشکلات دردناک گاهی در ظاهر فقط با کم شدن اشتها یا جویدن یکطرفه دیده میشوند.
علائم نیاز به معاینه دندان گربه
- بوی بد مداوم دهان؛
- لثه قرمز، متورم یا خونریزیدهنده؛
- جرم زرد و قهوهای، دندان شکسته یا تغییررنگداده؛
- ریزش آب دهان، پنجه کشیدن به دهان یا تکان دادن سر؛
- افتادن غذا از دهان، جویدن یکطرفه یا ترجیح غذای نرم؛
- کاهش اشتها، کاهش وزن یا تغییر رفتار و تحریکپذیری.
گربه ممکن است با وجود درد همچنان غذا بخورد. بنابراین خوردن غذا، بیماری دندان را رد نمیکند. معاینه دهان باید بخشی از چکاپ دورهای باشد.
جرمگیری حرفهای دندان گربه چه مراحلی دارد؟
معاینه و ارزیابی پیش از بیهوشی
دامپزشک ابتدا دهان و سلامت عمومی را بررسی میکند. بر اساس سن، سابقه بیماری و معاینه، آزمایش خون یا ارزیابیهای تکمیلی برای برنامه بیهوشی درخواست میشود. برنامه بیهوشی برای هر گربه جداگانه تنظیم و علائم حیاتی در طول کار پایش میشود.
رادیوگرافی دندان
ریشه و استخوان زیر لثه با نگاه معمولی دیده نمیشود. رادیوگرافی دندانی میتواند تحلیل ریشه، شکستگی و بیماری پنهان را نشان دهد. طبق راهنمای مراقبت دندان انجمن دامپزشکی آمریکا، پاکسازی کامل و ارزیابی زیر لثه تحت بیهوشی انجام میشود.
جرمگیری بالا و زیر لثه و پولیش
تیم دامپزشکی پلاک و جرم را از همه سطوح، بهویژه زیر خط لثه، برمیدارد. سپس دندانها پولیش میشوند تا خراشهای میکروسکوپی کاهش یابد. هر دندان بررسی و در پرونده ثبت میشود. اگر دندانی دردناک و غیرقابل حفظ باشد، دامپزشک درباره درمان یا کشیدن آن تصمیم میگیرد.
چرا جرمگیری دندان گربه بدون بیهوشی توصیه نمیشود؟
گربه نمیداند ابزار تیز و دستگاه جرمگیر برای کمک به اوست و نمیتواند بیحرکت بماند. بدون بیهوشی، سطح داخلی دندان و زیر لثه بهطور کامل بررسی و تمیز نمیشود، رادیوگرافی دقیق ممکن نیست و خطر آسیب به حیوان یا فرد وجود دارد. پاک کردن بخش قابلدیدن ممکن است ظاهر دندان را بهتر کند، اما بیماری دردناک زیر لثه ادامه پیدا کند.
کالج دندانپزشکی دامپزشکی آمریکا جرمگیری بدون بیهوشی را جایگزین پاکسازی جامع دامپزشکی نمیداند. بیهوشی صفرریسک نیست، اما ارزیابی پیش از عمل، لولهگذاری راه هوایی و پایش حرفهای برای کاهش خطر انجام میشود.
آیا میتوان جرم دندان گربه را در خانه تراشید؟
خیر. ابزار فلزی خانگی میتواند مینای دندان، لثه یا زبان را زخمی کند و حرکت ناگهانی گربه خطر جدی دارد. جوش شیرین، خمیردندان انسان، آباکسیژنه، دهانشویه و اسانسها نیز برای گربه مناسب نیستند. اگر جرم تشکیل شده، مسواک آن را حذف نمیکند؛ مسواک برای کنترل پلاک جدید پس از درمان مفید است.
مراقبت بعد از جرمگیری دندان گربه
بیشتر گربهها همان روز مرخص میشوند، اما ممکن است چند ساعت خوابآلود باشند. دستور کلینیک درباره آب، غذا، دارو و فعالیت را دقیق اجرا کنید. اگر دندان کشیده شده، احتمالاً غذای نرم برای مدت مشخص توصیه میشود. خونابه اندک ممکن است رخ دهد، اما خونریزی قابلتوجه، تورم رو به افزایش، استفراغ مکرر، بیحالی شدید، تنفس غیرعادی یا نخوردن طولانی باید به کلینیک گزارش شود.
هیچ مسکن یا آنتیبیوتیک انسانی ندهید. استامینوفن و بسیاری از داروهای رایج برای گربه بسیار خطرناکاند.
چطور از تشکیل دوباره پلاک جلوگیری کنیم؟
- مسواک مخصوص گربه را بهتدریج و با تشویق معرفی کنید؛ ابتدا لمس لب، سپس مقدار کمی خمیردندان مخصوص حیوان و بعد برس نرم.
- از خمیردندان انسانی استفاده نکنید؛ گربه آن را میبلعد.
- در صورت تأیید دامپزشک، محصولات دارای پشتوانه معتبر سلامت دهان را انتخاب کنید.
- معاینه سالانه یا زودتر بر اساس وضعیت دهان انجام دهید.
- بوی بد را طبیعی ندانید و منتظر لق شدن دندان نمانید.
جرمگیری هر چند وقت یکبار لازم است؟
فاصله ثابت برای همه گربهها وجود ندارد. ژنتیک، سن، وضعیت دندان، رژیم غذایی و مراقبت خانگی متفاوت است. بعضی گربهها زودتر به پاکسازی نیاز دارند و برخی دیرتر. تصمیم باید پس از معاینه دامپزشکی گرفته شود، نه فقط بر اساس سن یا مقدار جرم قابلمشاهده.
جمعبندی
جرمگیری دندان گربه یک کار زیبایی نیست؛ فرصتی برای یافتن و درمان بیماری دردناک زیر لثه است. تراشیدن جرم در خانه یا پاکسازی بدون بیهوشی جای معاینه، رادیوگرافی و جرمگیری جامع را نمیگیرد. اگر بوی بد، التهاب لثه، تغییر غذا خوردن یا جرم واضح میبینید، قدم بعدی رزرو معاینه دهان است.
