غذای گربه مبتلا به بیماری قلبی؛ اصول انتخاب رژیم
برای غذای گربه مبتلا به بیماری قلبی یک نسخه ثابت وجود ندارد. غذای کامل و خوشخوراکی که اشتها و عضله را حفظ کند معمولاً نقطه شروع است؛ مقدار سدیم، نوع غذا و نیاز به مکمل باید با نوع و مرحله بیماری، داروها و وضعیت کلیه همان گربه هماهنگ شود. آب را محدود نکنید و نمک یا مکمل را هم خودسرانه کموزیاد نکنید.
تشخیص بیماری قلبی به این معنی نیست که باید همان روز غذای آشنای گربه را کنار بگذارید. تغییر ناگهانی میتواند اشتها را کم کند و برای گربه بیمار، خوردن غذای مناسب از داشتن برنامهای بینقص روی کاغذ مهمتر است. برنامه خوب باید هم از قلب حمایت کند و هم واقعاً خورده شود.
فهرست محتوا
اول تشخیص و مرحله بیماری را روشن کنید
عبارت «بیماری قلبی» چند وضعیت متفاوت را در بر میگیرد. گربهای که هنگام معاینه سوفل، یعنی صدای اضافه قلب، دارد اما نشانه بالینی ندارد، با گربهای که بهدلیل نارسایی قلبی مایع در قفسه سینه جمع کرده است نیازهای غذایی یکسانی ندارد. کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک، یعنی ضخیمشدن غیرعادی ماهیچه قلب، شایعترین شکل است؛ در مقابل، کاردیومیوپاتی اتساعی با ضعف انقباض قلب همراه است و در بعضی موارد بررسی تائورین و سابقه غذا اهمیت ویژه پیدا میکند.
از دامپزشک بپرسید هدف تغییر غذا دقیقاً چیست: کنارگذاشتن خوراکهای بسیار شور، حفظ وزن، جبران کمبود مشخص یا هماهنگی با بیماری دیگری مانند مشکل کلیه؟ نتیجه اکو، وجود یا نبود نارسایی قلبی، داروهای فعلی، آزمایش کلیه و مواد معدنی خون مانند پتاسیم مسیر را تعیین میکنند. رژیمی که فقط از روی واژه «قلب» روی بسته انتخاب شده باشد، جای این اطلاعات را نمیگیرد.
سابقه واقعی غذا از نام برند مهمتر است
پیش از خرید غذای تازه، سه روز هر چیزی را که گربه میخورد یادداشت کنید: غذای خشک و مرطوب، تشویقی، غذای خودمان، آبِ گوشت، خمیر مالت، مکمل و لقمهای که قرص در آن پنهان میشود. همین لقمههای کوچک ممکن است بخش قابلتوجهی از نمک یا کالری روزانه را بسازند. در خانه چندگربهای نیز باید بدانید حیوان بیمار از ظرف بقیه غذا میخورد یا نه.
غذای اصلی بهتر است روی برچسب بهعنوان غذای کامل مخصوص گربه و مناسب مرحله زندگی او معرفی شده باشد. عبارتهایی مانند «طبیعی»، «مخصوص سالمندان» یا «بدون غلات» بهتنهایی درباره مناسببودن برای بیماری قلبی چیزی ثابت نمیکنند. فهرست مواد اولیه هم مقدار سدیم یا توازن همه ریزمغذیها را نشان نمیدهد.
اگر مقدار سدیم روی بسته نیست، نام دقیق محصول، طعم و شکل خشک یا مرطوب آن را به دامپزشک بدهید تا اطلاعات تغذیهای از سازنده گرفته شود. برای مقایسه دو غذا، درصد درجشده روی بسته همیشه کافی نیست؛ رطوبت و تراکم کالری متفاوتاند و بهتر است سدیم بر پایه کالری یا «ماده خشک»، یعنی بخش باقیمانده پس از کنارگذاشتن آب غذا، مقایسه شود. عدد هدف را دامپزشک بر اساس وضعیت همان گربه مشخص میکند.
نمک را هدفمند کنترل کنید، نه با حدس
در گربه مبتلا به نارسایی قلبی، بهویژه وقتی داروی ادرارآور مصرف میکند، خوراکهای بسیار شور میتوانند با هدف درمان هماهنگ نباشند. گوشت فرآوریشده، پنیر شور، تن ماهی در آبنمک، عصارههای آماده، سوپ بستهبندیشده و بعضی تشویقیها انتخاب روزمره مناسبی نیستند. برای پنهانکردن قرص نیز از مقدار کوچکی خوراک تأییدشده استفاده کنید، نه لقمه بزرگی از غذای شور خودمان.
این توصیه به معنی ساختن غذای «بینمک» در خانه یا محدودیت شدید برای همه گربههای قلبی نیست. شدت کاهش سدیم به مرحله بیماری بستگی دارد و در بیماری پیشرفته، اگر گربه با رژیم تازه غذا نخورد و وزن از دست بدهد، تأمین کالری میتواند اولویت بالاتری پیدا کند. غذای مرطوب نیز صرفاً بهدلیل آب بیشتر الزاماً کمسدیم نیست؛ مشخصات همان محصول باید بررسی شود.
دسترسی آزاد به آب تازه را حفظ کنید. کمکردن آب برای جلوگیری از جمعشدن مایع خطرناک است و میتواند کمآبی و آسیب کلیه را تشدید کند. درمان مایع اضافی بدن با تنظیم دارو و پایش دامپزشکی انجام میشود، نه تشنه نگهداشتن گربه. اگر مصرف آب کم شده است، راهکارهای بیاجبار برای بیشتر آب خوردن گربه کمککنندهاند؛ مایعدرمانی زیرپوستی برای گربه قلبی فقط باید با مقدار و دستور دامپزشک انجام شود.
اشتهای خوب و حفظ عضله بخشی از درماناند
نارسایی قلبی میتواند با کمشدن اشتها و تحلیل عضله همراه شود. فقط عدد وزن را نبینید؛ مایع جمعشده در بدن ممکن است کاهش بافت عضلانی را پنهان کند. هفتهای یک یا دو بار، در زمان و شرایط مشابه، وزن را ثبت کنید و به برجستهترشدن ستون مهرهها، تیغه شانه و استخوان لگن توجه داشته باشید. افت پیوسته وزن یا نمایانترشدن استخوانها را به بالا رفتن سن نسبت ندهید.
برای گربهای که هنوز میتواند در خانه غذا بخورد، چند وعده کوچک در جای آرام اغلب بهتر از یک ظرف پُر است. غذای مرطوب را میتوان کمی تا دمای نزدیک اتاق گرم کرد تا بو بیشتر شود، اما غذای مانده را ساعتها بیرون نگذارید. ظرف پهن و تمیز و فاصله از ظرف خاک یا حیوان دیگر هم میتواند خوردن را آسانتر کند.
اگر گربه غذای معمولش را نمیخورد، با سرنگ در دهانش غذا نریزید و او را کنار ظرف نگه ندارید. این کار خطر ورود غذا به راه تنفسی و بدترشدن بیزاری از غذا را دارد. نخوردن کامل، یا کاهش واضح مصرف همراه با تهوع، استفراغ، ضعف یا تغییر تنفس، دلیل تماس همانروز با دامپزشک است؛ ممکن است کنترل تهوع، تغییر دارو یا روش تغذیه حمایتی لازم باشد.
تائورین ضروری است، اما مکمل عمومی قلب نیست
تائورین مادهای ضروری در غذای گربه است و کمبود آن میتواند با نوعی ضعف ماهیچه قلب ارتباط داشته باشد. بااینحال، بیشتر گربههایی که غذای تجاری کامل و مخصوص گربه میخورند، کمبود تائورین ندارند و بیماری قلبی شایع آنها با ریختن پودر تائورین روی غذا درمان نمیشود.
اگر گربه کاردیومیوپاتی اتساعی دارد، غذای خانگی نامتوازن خورده، مدتی غذای سگ مصرف کرده یا رژیم گیاهی و تکمادهای داشته است، دامپزشک سابقه غذایی و در صورت نیاز میزان تائورین خون را بررسی میکند. مکمل، مقدار و مدت مصرف باید برای همان گربه تعیین شود. استفاده خودسرانه از تائورین، پتاسیم، منیزیم، روغن ماهی یا مکملهای چندترکیبی میتواند مسئله اصلی را پنهان کند یا با بیماری و داروهای دیگر سازگار نباشد.
دارو، کلیه و غذا باید در یک برنامه دیده شوند
داروهای ادرارآور میتوانند آب و مواد معدنی خون و نتیجه آزمایش کلیه را تغییر دهند. این موضوع به معنی قطع دارو یا افزودن خودسرانه مکمل پتاسیم نیست؛ آزمایش خون و معاینه مشخص میکند آیا تغییری لازم است. پس از شروع یا تغییر بعضی داروها، زمان آزمایش بعدی را همان موقع از دامپزشک بپرسید.
بیماری قلب و کلیه گاهی همزمان دیده میشوند و هدفهای غذایی آنها ممکن است دقیقاً یکسان نباشد. مخلوطکردن خودسرانه دو غذای درمانی نیز لزوماً یک رژیم مناسب نمیسازد. دامپزشک با توجه به مسئله فوریتر، اشتها، فسفر، سدیم، پتاسیم و نیاز پروتئینی گربه، اولویتها را مرتب میکند و ممکن است برنامه در طول درمان عوض شود.
قرص را فقط زمانی خرد یا با غذا مخلوط کنید که دامپزشک اجازه داده باشد. بهتر است دارو در بخش بسیار کوچکی از خوراک قرار گیرد و غذای اصلی جدا بماند؛ اگر گربه از مزه دارو بدش بیاید، نباید کل وعده آشنا برایش ناخوشایند شود. اگر دوزی خورده نشد یا گربه بعد از دارو استفراغ کرد، دوز را خودسرانه تکرار نکنید.
یک تغییر ظاهراً سالم چگونه اشتها را خراب میکند؟
فرض کنید گربه یازدهسالهای پس از بستری بهدلیل نارسایی قلبی به خانه برگشته و همیشه غذای مرطوب آشنایی را با اشتها میخورده است. سرپرست با شنیدن توصیه «نمک کمتر»، همان روز همه غذا را با سینه مرغ آبپز بینمک عوض میکند. گربه چند لقمه میخورد و تا شب ظرف را کنار میگذارد. مرغ ساده اگر وعده اصلی شود غذای کاملی نیست و این تغییر ناگهانی، هم دریافت کالری را کم کرده و هم تشخیص علت بیاشتهایی را دشوار ساخته است.
راه امنتر این است که نام و مقدار غذای قبلی، همه تشویقیها و داروها به دامپزشک گفته شود. ابتدا خوراکهای آشکارا شور مانند آبنمک کنسرو تن ماهی و پنیر کنار گذاشته شوند و غذای کامل پیشنهادی در مقدار کم کنار غذای آشنا امتحان شود؛ البته اگر دامپزشک بهدلیل وضعیت فوری دستور دیگری نداده باشد. وزن، مقدار واقعی خوردهشده، زمان دارو و تنفس هنگام خواب ثبت میشوند تا معلوم شود گربه با برنامه تازه واقعاً بهتر میخورد و پایدار میماند.
کدام نشانهها از انتخاب غذا فوریترند؟
تنفس دهانباز، زورزدن واضح برای نفسکشیدن، آبی یا بسیار رنگپریدهشدن لثه، غش و ضعف شدید فوریت دارند. درد ناگهانی، ناتوانی در حرکتدادن یک یا هر دو پای عقب، سردشدن پنجه عقب یا فریاد ناگهانی نیز میتواند با لخته شریانی ارتباط داشته باشد. در این وضعیتها برای خوراندن غذا، آب یا داروی خوراکی وقت نگذارید؛ گربه را با کمترین دستکاری در باکس بگذارید و به نزدیکترین مرکز دامپزشکی مجهز بروید.
در خانه، تعداد نفسها را فقط وقتی گربه خواب و آرام است طبق روشی که دامپزشک آموزش داده ثبت کنید. افزایش پایدار نسبت به عدد معمول خودش، بیقراری هنگام خواب، ننشستن راحت یا بدترشدن اشتها ارزش تماس زودهنگام دارد. تغییر مقدار داروی ادرارآور بر اساس یک شمارش یا یک وعده غذا ایمن نیست.
جمعبندی؛ رژیم مناسب باید هم دقیق باشد و هم خورده شود
انتخاب غذای گربه مبتلا به بیماری قلبی از حذف یک ماده شروع نمیشود؛ از دانستن نوع و مرحله بیماری، ثبت غذای واقعی، حفظ اشتها و عضله و هماهنگی با دارو و کلیه آغاز میشود. غذای کامل و خوشخوراک، حذف منابع آشکار نمک زیاد، آب آزاد و تغییر تدریجی چهار اصل کاربردیاند. مکمل تائورین یا مواد معدنی نیز فقط وقتی لازم است که تشخیص، سابقه غذا یا آزمایش چنین نیازی را نشان دهد.
پشتوانه اصلی توصیههای قلبی این راهنما، بیانیه اجماع کالج طب داخلی دامپزشکی درباره کاردیومیوپاتی گربه است؛ این مرجع بر بررسی رژیم و تائورین در نوع اتساعی، پرهیز از خوراکهای پرنمک در بیماری پیشرفته و اولویت حفظ کالری هنگام تحلیل بدن تأکید میکند. نسخه غذایی نهایی باید با یافتههای همان گربه تنظیم شود.
