آبریزش چشم خرگوش؛ علتها و زمان مراجعه
آبریزش چشم خرگوش طبیعی نیست، بهویژه اگر ادامهدار باشد یا فقط یک چشم را درگیر کند. علت میتواند از گردوغبار و خراش سطح چشم تا بستهشدن مجرای اشک یا بیماری دندان متفاوت باشد؛ بنابراین پاککردن ترشح فقط یک مراقبت موقت است و جای پیدا کردن علت را نمیگیرد. اگر خرگوش چشمش را بسته نگه میدارد، درد دارد، غذا نمیخورد یا سطح چشم کدر شده است، معاینه را به تعویق نیندازید.
فهرست محتوا
از ظاهر ترشح چه سرنخی میگیریم؟
اول ببینید رطوبت از یک چشم میآید یا هر دو، از چه زمانی شروع شده و گهگاهی است یا پیوسته. اشک شفاف میتواند با تحریک سطح چشم، موی مزاحم، جسم خارجی یا بستهشدن مسیر اشک دیده شود. ترشح سفید و غلیظ، چسبیدن پلکها، قرمزی یا تورم احتمال التهاب و عفونت را بیشتر میکند، اما رنگ ترشح بهتنهایی علت را مشخص نمیکند.
به رفتار خرگوش هم نگاه کنید. پنجهکشیدن مکرر به صورت، نیمهبسته نگهداشتن چشم، دوری از نور یا بیمیلی به لمس صورت معمولاً نشانه ناراحتی است. خیسماندن موهای زیر چشم نیز بهمرور پوست را ملتهب میکند و ممکن است موها بریزند؛ پس حتی آبریزش ظاهراً خفیف اگر تکرار میشود ارزش بررسی دارد.
چرا مشکل دندان میتواند چشم را خیس کند؟
مجرای اشک خرگوش باریک است و در مسیر خود از نزدیکی دندانهای بالایی میگذرد. تغییر شکل یا بلندشدن بخش پنهان دندان، التهاب اطراف آن یا آبسه میتواند این مسیر را تحت فشار قرار دهد. در نتیجه اشک بهجای تخلیه از بینی، از گوشه چشم روی صورت سرازیر میشود.
سالمبودن دندانهای جلویی، مشکل دندان را رد نمیکند؛ بخش بزرگی از طول دندانها داخل فک قرار دارد و دندانهای آسیای عقب هم بدون معاینه دقیق دیده نمیشوند. اگر آبریزش با کمشدن مصرف یونجه، انتخاب خوراک نرم، افتادن غذا از دهان، آبریزش دهان، کاهش وزن یا برجستگی فک همراه است، مقاله نشانههای رشد بیش از حد دندان خرگوش کمک میکند علائم مرتبط را بهتر بشناسید.
چه علتهای دیگری مطرحاند؟
یک رشته یونجه، خراش قرنیه، برگشتن لبه پلک، رویش نامناسب مژه یا مویی که روی چشم افتاده است میتواند اشک و درد ایجاد کند. گرد بستر، دود سیگار، اسپری خوشبوکننده و آمونیاک حاصل از ظرف خاک کثیف نیز سطح چشم را تحریک میکنند. این عوامل ممکن است هر دو چشم را درگیر کنند، اما یکطرفه یا دوطرفهبودن بهتنهایی تشخیص قطعی نمیدهد.
عطسه و ترشح بینی همراه با آبریزش چشم میتواند نشان دهد بینی و راههای تنفسی هم درگیر شدهاند. اگر این نشانهها را با هم میبینید، راهنمای علتهای آبریزش بینی خرگوش به جداکردن نشانههای تنفسی کمک میکند. گاهی نیز التهاب کیسه اشکی یا ملتحمه وجود دارد. اشتباه رایج این است که هر ترشحی «عفونت ساده چشم» فرض شود؛ در حالی که اگر گرفتگی مجرا یا بیماری دندان برطرف نشود، قطره ممکن است فقط ظاهر مشکل را برای مدتی آرام کند.
در خانه چه کاری امن است؟
دستها را بشویید و ترشح روی موهای اطراف چشم را با گاز استریل نرم و کمی سرم شستوشوی ساده پاک کنید. گاز را چند لحظه روی ترشح خشکشده نگه دارید تا نرم شود و بعد بدون کشیدن مو یا فشار روی کره چشم آن را بردارید. برای هر چشم از گاز جدا استفاده کنید و پوست زیر چشم را آرام خشک نگه دارید.
بستر بسیار گردآلود را عوض کنید، ظرف خاک را تمیز نگه دارید و در زمان ریختن یونجه، گرد ته کیسه را نزدیک صورت خرگوش نریزید. این کارها تحریک را کمتر میکنند، اما اگر آبریزش ادامه دارد درمان علت نیستند. سر لوله یا سرنگ را داخل مجرای اشک نبرید و تلاش نکنید مسیر را در خانه بشویید؛ این مجرا ظریف است و آسیب مکانیکی میتواند گرفتگی را بدتر کند.
دو چشم خیس با دو داستان متفاوت
فرض کنید خرگوشی پس از بازشدن یک بسته یونجه پرگرد، هر دو چشمش کمی اشکآلود میشود، اما چشمها بازند و خوردن و مدفوع مثل همیشه است. حذف گردوغبار و پاککردن آرام اطراف چشم قدم اول منطقی است؛ اگر رطوبت برطرف نشد، باز هم باید وقت معاینه گرفت. حالا خرگوش دیگری را تصور کنید که چند روز است فقط زیر چشم راستش خیس میماند، یونجه را آهستهتر میجود و خوراک نرم را ترجیح میدهد. در مورد دوم، تمیزکردن صورت کافی نیست و بررسی دندانهای عقب و مسیر اشک اهمیت بیشتری دارد.
چه کارهایی ممکن است اوضاع را بدتر کند؟
قطره چشم انسان، قطره ضدقرمزی، پماد پوستی، چای یا داروی باقیمانده حیوان دیگر را استفاده نکنید. بعضی قطرهها کورتون دارند و اگر قرنیه زخم باشد میتوانند ترمیم را مختل و آسیب را شدیدتر کنند. آنتیبیوتیک نامناسب هم ممکن است نشانهها را موقتاً عوض کند، بیآنکه علت اصلی درمان شود.
پلک دردناک را با زور باز نکنید و جسمی را که روی سطح چشم یا زیر پلک گیر کرده با موچین بیرون نکشید. قیچیکردن موی خیس نزدیک چشم نیز خطر بریدن پوست یا آسیب چشم را دارد. حمامکردن صورت، سشوار داغ و مالیدن محکم حوله راه امنی برای خشککردن این ناحیه نیست.
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
همین حالا: بیرونزدگی یا جابهجایی واضح چشم، ضربه جدی، خونریزی، زخم قابلمشاهده، جسم فرورفته یا کدری ناگهانی سطح چشم نیاز به رسیدگی فوری دارد. اگر خرگوش غذا نمیخورد، مدفوعش بسیار کم یا قطع شده، بیحال است یا درد واضح دارد نیز منتظر بهترشدن آبریزش نمانید؛ کاهش خوردن در خرگوش خودش میتواند خیلی زود به مشکل گوارشی جدی تبدیل شود.
همان روز: بستهماندن چشم، حساسیت به نور، مالیدن مداوم صورت، تورم اطراف چشم، ترشح غلیظ یا بدبو و بدترشدن سریع باید همان روز بررسی شود. نوبت نزدیک: آبریزش خفیف اما تکرارشونده، خیسماندن همیشگی مو یا بازگشت مشکل پس از درمان قبلی هم نیازمند معاینه است؛ چون گرفتگی مزمن مجرا و بیماری دندان معمولاً با پاککردن ظاهری حل نمیشوند.
دامپزشک چگونه علت را پیدا میکند؟
معاینه پلک و سطح چشم، استفاده از رنگ مخصوص فلورسئین برای نمایانکردن خراش یا زخم قرنیه و بررسی بازبودن مسیر اشک از قدمهای معمولاند. اگر ترشح چرکی باشد، ممکن است نمونهبرداری برای انتخاب درمان لازم شود. شستوشوی مجرا هم کار ظریفی است و باید با ابزار و روش مناسب انجام شود.
وقتی نشانهای از مشکل دندان وجود دارد یا آبریزش یکطرفه و ماندگار است، معاینه دهان و تصویربرداری سر میتواند بخش پنهان دندانها، استخوان اطراف و مسیر مجرا را روشنتر کند. گاهی رادیوگرافی کافی است و گاهی تصویر سهبعدی اطلاعات بیشتری میدهد. هدف درمان فقط خشکشدن مو نیست؛ باید درد، آسیب چشم و علت زمینهای هم برطرف شوند تا مشکل دوباره برنگردد.
برای جزئیات تخصصیتر درباره التهاب و گرفتگی مجرای اشک میتوانید بخش مربوط به چشم خرگوش در راهنمای دامپزشکی مرک را ببینید.
