جویدن ناخن سگ؛ عادت است یا نشانه درد و خارش؟
جویدن ناخن سگ اگر فقط چند ثانیه پس از پیادهروی رخ دهد، میتواند بخشی از تمیزکردن عادی باشد؛ اما برگشتن مداوم به یک ناخن یا جویدن تا حد قرمزی و زخم معمولاً نشانه خارش، درد یا آسیب است. ابتدا پنجهها را بدون فشار با هم مقایسه کنید؛ ناخن نیمهکنده را نکشید و هیچ مسکن یا پماد انسانی به سگ ندهید. اگر خونریزی بند نمیآید، سگ پا را زمین نمیگذارد یا درد شدید دارد، معاینه را به فردا موکول نکنید.
فهرست محتوا
یک ناخن، یک پنجه یا هر چهار پنجه؟
محل جویدن یکی از بهترین سرنخهاست، هرچند بهتنهایی تشخیص را روشن نمیکند. تمرکز ناگهانی روی یک ناخن بیشتر با ترک یا شکستگی، گیرکردن ناخن به فرش، ناخن بلند یا فرورفته، التهاب کنار ناخن و جسم خارجی میان انگشتها هماهنگ است. جویدن چند پنجه بیشتر احتمال حساسیت پوستی، تماس با ماده تحریککننده، انگل یا عفونت ثانویه را مطرح میکند؛ با این حال حساسیت ممکن است از یک پا شروع شود و یک ضایعه منفرد هم همیشه فقط «خار» نیست.
اگر چند ناخن بدون ضربه ترک میخورند، میافتند یا بدشکل دوباره رشد میکنند، موضوع با یک ناخن شکسته ساده فرق دارد. بعضی بیماریهای التهابی خود ناخن و بافت اطراف چند انگشت را درگیر میکنند و مکملدادن خودسرانه راه تشخیص آنها نیست. تورم ماندگار یک انگشت، زخمی که خوب نمیشود یا تغییر شکل پیشرونده ناخن نیز باید معاینه شود؛ بهندرت بیماری بستر ناخن پشت مشکل ماندگار یک انگشت است.
پنجه را بدون زور و در نور خوب ببینید
زمانی بررسی را شروع کنید که سگ آرام است. روی ناخنها، کنار بستر ناخن، لای انگشتها و بالشتکها دنبال ترک، تکه آویزان، خون، قرمزی، تورم، رطوبت، بوی غیرعادی، ترشح، خار یا بریدگی بگردید و پنجه مقابل را برای مقایسه ببینید. اگر لمس یک نقطه باعث پسکشیدن شدید پا، ناله یا تلاش برای گازگرفتن میشود، ادامه ندهید؛ درد میتواند حتی سگ بسیار آرام را دفاعی کند.
ذرات سطحی و آزاد را میتوان با شستوشوی ملایم کنار زد، اما چیزی را که در پوست فرو رفته یا با کشیدن درد ایجاد میکند بیرون نکشید. یک عکس از هر دو پنجه و فیلم کوتاهی از راهرفتن سگ برای دامپزشک مفیدتر از بازکردن اجباری انگشتهاست.
اگر ناخن شکسته یا خونریزی کرده است
گاز تمیز یا پارچه بدون پرز را روی محل بگذارید و حدود ده دقیقه فشار یکنواخت بدهید؛ برای نگاهکردن هر چند ثانیه آن را برندارید، چون لخته تازه دوباره جدا میشود. اگر خونریزی کم شد، حرکت سگ را محدود و پنجه را برای مسیر درمان تمیز و خشک نگه دارید. تکهای که هنوز به بستر زنده وصل است ممکن است عصب و رگ داشته باشد؛ کندن یا کوتاهکردن آن در خانه درد و خونریزی را بیشتر میکند.
برای جزئیات مرحلهبهمرحله میتوانید راهنمای داخلی کمک اولیه ناخن شکسته سگ را بخوانید. اگر خون بعد از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه فشار مستقیم همچنان جاری است، مراجعه اورژانسی لازم است. شکستگی نزدیک ریشه یا زمیننگذاشتن پا نیز معاینه همان روز میخواهد.
خارش چگونه به عفونت و جویدن بیشتر میرسد؟
حساسیت محیطی یا غذایی، تماس با شوینده و التهاب پوست میتواند پنجه را بخاراند. لیسزدن و جویدن مداوم پوست را مرطوب و آسیبپذیر میکند و باکتری یا مخمر ممکن است بهطور ثانویه زیاد شود؛ در نتیجه قرمزی، بوی تند، ترشح و درد بیشتر میشود و سگ باز هم پنجه را میجود. بو یا رنگ قهوهای مو بهتنهایی نوع عفونت را مشخص نمیکند و انتخاب ضدقارچ، آنتیبیوتیک یا کورتون بدون معاینه ممکن است مشکل را پنهان یا بدتر کند.
در راهنمای علتهای لیسزدن پنجه سگ نشانههای پوستی و الگوی یک پنجه در برابر چند پنجه با جزئیات بیشتری آمده است. راهنمای دامپزشکی خارش و لیسزدن پنجه در VCA نیز توضیح میدهد که خارش میتواند چرخه لیسزدن و عفونت ثانویه بسازد.
چه وقت ممکن است رفتار به عادت تبدیل شده باشد؟
جویدن تکراری گاهی با بیقراری، تنهایی یا الگوی وسواسی همراه میشود، اما برچسب «عادت» باید بعد از کنارگذاشتن درد، خارش و بیماری زده شود. زمان شروع، مدت هر نوبت و موقعیتی را که رفتار در آن بیشتر میشود یادداشت کنید: فقط پس از پیادهروی، هنگام استراحت، شبها یا زمانی که سگ تنها میماند. اگر پنجه سالم است ولی رفتار ادامه دارد و بهسختی متوقف میشود، دامپزشک میتواند هم علت جسمی را بررسی کند و هم در صورت نیاز برنامه رفتاری مناسبی پیشنهاد دهد.
تنبیه یا گرفتن خشن پنجه اضطراب را بیشتر میکند. سرگرمی، فعالیت متناسب و جلوگیری آرام از جویدن کمک موقتاند، نه جایگزین یافتن علت.
یک نمونه واقعی: از شن عصرگاهی تا جویدن نیمهشب
فرض کنید سگی بعد از مسیر شنی پارک چند بار پنجه جلو را میلیسد و سپس سراغ کار معمولش میرود. اگر لنگش ندارد و رفتار برنمیگردد، شستوشوی ملایم و پایش کافی است. حالا همان سگ نیمهشب بیدار میشود، یک انگشت را میجود و هنگام لمس پا را عقب میکشد؛ حتی بدون خون، ناخن ترکخورده یا جسم خارجی باید بررسی شود. تمرکز روی یک نقطه، درد و تغییر راهرفتن از تعداد دفعات مهمترند.
تا زمان معاینه چه کاری امن است؟
اگر فقط گردوخاک یا نمک خیابان روی پنجه مانده است، آن را با آب تمیز ولرم بشویید و میان انگشتها را آرام و کامل خشک کنید. پیادهروی را کوتاه و روی سطح نرم نگه دارید. برای جلوگیری کوتاهمدت از جویدن میتوان از یقه محافظ با اندازه مناسب و زیر نظر استفاده کرد؛ جوراب مرطوب، پوشش پلاستیکی یا بانداژ تنگ گردش هوا و خون را مختل میکند و نباید بدون آموزش رها شود.
الکل، آباکسیژنه، اسانس، کرم ضدخارش انسانی و داروی باقیمانده روی پنجه نزنید. ایبوپروفن، ناپروکسن، استامینوفن و داروی حیوان دیگری هم نباید خودسرانه داده شوند. اگر سگ پس از تماس با ماده شیمیایی پنجه را میجود، برچسب همان محصول و توصیه مرکز درمانی مقدم است و مراجعه را برای امتحان درمان خانگی عقب نیندازید.
چه زمانی باید فوری، همان روز یا با نوبت مراجعه کرد؟
فوری: خونریزی با ۱۰ تا ۱۵ دقیقه فشار مستقیم بند نمیآید، بریدگی بزرگ یا جسمی عمیق و فرورفته دیده میشود، یا تورم ناگهانی با ضعف، استفراغ یا سختی تنفس همراه است. در این شرایط پنجه را بیشتر دستکاری نکنید و پیش از حرکت با مرکز درمانی تماس بگیرید.
همان روز: ناخن از نزدیکی ریشه شکسته یا آویزان است، سگ درد شدید دارد یا پای آسیبدیده را زمین نمیگذارد، چرک و بوی بد وجود دارد، یک انگشت متورم شده، لنگش ادامه دارد یا سگ همان نقطه را تا مرز زخم میجود. نوبت نزدیک: خارش چند پنجه تکرار میشود، ناخنها بیدلیل میشکنند یا رفتار با وجود ظاهر طبیعی پنجه ادامه دارد. اگر جویدن فقط چند ثانیه پس از آلودگی رخ داده و هیچ قرمزی، درد یا تکراری وجود ندارد، پنجه را تمیز کنید و مراقب بازگشت نشانهها باشید.
